Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TRÌNH HẠO

(Cheng Hao; 1032 - 1085), nhà triết học Trung Quốc thời Bắc Tống (Beisong), một trong những người đặt cơ sở cho thuyết lí học. Được gọi là Minh Đạo tiên sinh, người Lạc Dương (Luoyang), tỉnh Hà Nam (Henan). Trình Hạo viết tác phẩm không nhiều, những ý kiến của ông được học trò ghi lại và đã được tập hợp trong cuốn "Nhị Trình toàn tập" (Toàn tập của hai tác giả họ Trình). Đó là toàn tập các tác phẩm của ông và em ông, Trình Di (x. Trình Di). Trình Hạo đưa ra mệnh đề "Trời, đó là lí". "Thiên lí" là phạm trù cao nhất trong triết học của ông. Ông coi "lí" là nguồn gốc của vũ trụ. Trình Hạo hình dung nội dung của "Thiên lí" là "sự sống". Ông cho "sống" là đạo trời, là cái "tâm" của Trời Đất, do đó đạo Trời là "nhân"; như vậy, ông đã đem khái niệm "nhân" vốn là một khái niệm của đạo đức học, nâng lên thành bản thể của vũ trụ. Theo Trình Hạo, sự sống luôn luôn trôi đi. "Con người chẳng qua chỉ là khí của Trời Đất", "người và Trời Đất là một". Người ta phải nhận thức được rằng "Trời Đất vạn vật và ta là một thể". Cho nên, cái mà Trình Hạo gọi là "định tính" chính là "định tâm", đó là phương pháp tu dưỡng đạo đức của con người.

Học thuyết triết học của Trình Hạo là học thuyết về tu dưỡng đạo đức. Cách nêu "định tâm", "định tính" của ông đã có ảnh hưởng đến nhiều nhà lí học và cả các nhà tâm học sau ông như Lục Cửu Nguyên (Lu Jiuyuan), vv.

 

 

Trình Hạo