Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
PHÁI ÊLÊA

 (Élaia; Ph. Éléates), trường phái triết học Hi Lạp cổ đại cuối thế kỉ 6 - đầu thế kỉ 5 tCn. Có xu hướng duy tâm, phản biện chứng. Ra đời ở thành phố Êlêa thuộc miền Nam Italia (trước là thuộc địa của Hi Lạp cổ đại). Do Xênôphanêt (Xenophanês) sáng lập. Các đại biểu chính: Pacmêniđêt (Parmenidês), Zênông ở Êlê (Zénon d’Élée). Lần đầu tiên trong lịch sử triết học, xem xét tính đa dạng, muôn vẻ của thế giới các sự vật cảm tính trong mối quan hệ với “tồn tại”, nghĩa là gắn vấn đề bản nguyên của thế giới với phạm trù “tồn tại” - một phạm trù triết học cơ bản nhất. Theo phái này, “tồn tại” (hay tồn tại chân thực) được quan niệm là duy nhất, không sinh ra, không mất đi, không vận động, không biến đổi, không thể nhận thức được bằng cảm giác. Đó là khái niệm tồn tại trừu tượng, bị tuyệt đối hoá thành một bản chất riêng biệt, độc lập và tách rời khỏi thế giới tự nhiên của các sự vật cảm tính. Luận điểm này chống lại quan niệm biện chứng tự phát của phái Milê (Milet) và của Hêraclit (Héraclite) về sự vận động và biến đổi không ngừng của sự vật và là một trong những cơ sở ra đời của chủ nghĩa duy  tâm khách quan của Platôn (Platôn). Tuy vậy, những luận giải về mâu thuẫn của vận động qua các nan đề (aporia) của Zênôn lại có ý nghĩa tích cực, góp phần phát triển phép biện chứng trong các giai đoạn tiếp theo vì đã đặt ra vấn đề tìm cách diễn đạt tính chất mâu thuẫn của vận động trong các khái niệm lôgic.