Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
QUYẾT ĐỊNH LUẬN VÀ VÔ ĐỊNH LUẬN

Quyết định luận là học thuyết về mối liên hệ tất yếu, khách quan, về tính quy định nhân quả phổ biến của tất cả các hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và tư duy. Hạt nhân của quyết định luận là luận điểm khẳng định đặc trưng phổ biến của tính quy định nhân quả. Ngược lại quan điểm đó, vô định luận nói chung phủ nhận đặc trưng phổ biến của tính quy định nhân quả, thậm chí còn phủ nhận chính sự tồn tại của quan hệ nhân quả, cho rằng có những hiện tượng không có nguyên nhân, đặc biệt là các hiện tượng ngẫu nhiên và hành vi của con người.

Cuộc đấu tranh giữa QĐLVVĐL gắn liền với sự phát triển của khoa học và với cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vậtchủ nghĩa duy tâm, giữa phương pháp biện chứng và phương pháp siêu hình. Trong lĩnh vực xã hội, cuộc đấu tranh này càng gay gắt. Những người theo quan điểm vô định luận cho rằng con người chỉ hoạt động theo ý chí của mình, hoàn toàn tự do, vì ý chí của con người là một sức mạnh độc lập, không bị cái gì quy định. Trái lại, quyết định luận macxit (duy vật biện chứng) tuy thừa nhận tự do của con người, song luôn nhấn mạnh rằng tự do của con người không phải là cái gì khác, mà là năng lực nhận thức và vận dụng các quy luật vận động và phát triển của hiện thực khách quan (“tự do là nắm được tính tất yếu”). Điều đó có nghĩa là tự do của con người cũng bị những điều kiện lịch sử cụ thể khách quan quy định.