Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
QUY LUẬT VỀ SỰ CHUYỂN HOÁ CỦA NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI

một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật. Nó vạch ra một trong ba phương diện cơ bản của bất kì sự phát triển nào diễn ra trong tự nhiên, xã hội và tư duy. Đó là phương thức của sự phát triển. Theo quy luật này, bất kì sự vật nào cũng đều phát triển bằng cách thay đổi dần về lượng - sự tích luỹ dần dần những thay đổi nhỏ, lúc đầu không rõ rệt về lượng - sớm muộn sẽ vượt quá khuôn khổ của độ và gây nên trong sự vật những thay đổi căn bản về chất. Những biến đổi về lượng và những biến đổi về chất liên quan chặt chẽ với nhau và quy định lẫn nhau, không chỉ những biến đổi về lượng chuyển thành những biến đổi về chất, mà còn xảy ra quá trình ngược lại: sự xuất hiện chất mới, đến lượt mình, lại gây nên những thay đổi mới về lượng và, cứ như thế, sự tác động qua lại giữa hai mặt chất và lượng góp phần tạo nên quá trình phát triển không ngừng của sự vật. Như vậy, bất kì quá trình phát triển nào cũng đồng thời là gián đoạn và liên tục. Tính gián đoạn được biểu hiện dưới hình  thức bước nhảy vọt về chất, còn tính liên tục biểu hiện dưới hình thức biến đổi về lượng (x. Lượng và chất). Hêghen F. ( F. Hegel) là người đầu tiên nêu ra quy luật này, nhưng ông đã thần bí hoá nó cũng như thần bí hoá các quy luật khác của phép biện chứng. Ở ông, những phạm trù chất, lượng và sự chuyển hoá lẫn nhau của chúng lúc đầu thể hiện dưới hình thức trừu tượng của “ý niệm tuyệt đối”, và chỉ sau đó mới thể hiện ra trong giới tự nhiên. Triết học Mac coi quy luật đó không phải là tiền đề để tạo ra thế giới, mà là kết quả của sự nghiên cứu thế giới, là sự phản ánh cái đang diễn ra trong hiện thực.