Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
QUY LUẬT PHỦ ĐỊNH CÁI PHỦ ĐỊNH

 một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật. Nó vạch ra một trong ba phương diện của bất kì sự phát triển nào diễn ra trong tự nhiên, xã hội và tư duy, đó là chiều hướng của sự phát triển. Quy luật này lần đầu tiên được Hêghen trình bày trong hệ thống triết học duy tâm của mình. Nội dung của quy luật: bất kì sự vật nào trong quá trình phát triển của mình, đến một giai đoạn nhất định, đều bị phủ định bởi cái mới xuất hiện từ trong lòng nó. Cái mới ấy không phải là sự phủ định sạch trơn cái cũ, mà chỉ phủ định những yếu  tố tiêu cực, lỗi thời, đồng thời kế thừa những yếu tố tích cực của cái cũ, cải tạo và phát triển chúng cho phù hợp với cái mới. Cái mới ấy sau khi xuất hiện, lại tiếp tục phát triển, và đến một giai đoạn nhất định lại bị phủ định bởi cái mới khác xuất hiện từ trong lòng nó, và quá trình như thế cứ tiếp diễn mãi. Kết quả của cả quá trình phát triển là sự vật dường như lại quay trở lại cái cũ, nhưng trên cơ sở cao hơn. Sự phát triển như vậy luôn luôn diễn ra theo hướng tiến lên, nhưng không phải theo đường thẳng, mà theo đường xoáy trôn ốc. Cũng như mọi quy luật khác của phép biện chứng, QLPĐCPĐ là quy luật phổ biến của tự nhiên, xã hội và tư duy. Nó chỉ ra rằng trong hiện thực không có gì là vĩnh viễn, mọi cái đều có thể bị thay thế bằng cái khác, song cái mới chỉ có thể tồn tại và phát triển được nếu nó kế thừa được tất cả những yếu tố tích cực của cái cũ. Ngay cả khoa học cũng chỉ có thể phát triển được khi nó giữ lại tất cả những nội dung tích cực của tri thức cũ và đưa nội dung tích cực đó vào lí luận mới.