Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
PACMÊNIĐÊT

 (Parmenidês, Ph. Parménide; cuối thế kỉ 6 - đầu thế kỉ 5 tCn.), nhà triết học Hi Lạp cổ đại. Một trong những người sáng lập ra trường phái Êlêa (Elaia), học trò của Xênôphanêt (Xenophanês). Xuất phát điểm của triết học Pacmêniđêt là quan niệm về sự khác nhau cơ bản giữa tri thức triết học có tính lí luận cao với lối suy nghĩ thông thường chủ yếu dựa vào cảm tính. Ông là người đầu tiên trong lịch sử triết học Hi Lạp cổ đại phân biệt một cách rõ ràng sự khác nhau cơ bản giữa ý kiến thông thường với tri thức, giữa cảm giác với trí tuệ. Từ quan niệm đó, Pacmêniđêt đưa ra hai cách nhìn nhận về thế giới và phù hợp với chúng là hai loại triết học: triết học ý kiến (nhìn nhận sự vật bằng cảm tính) và triết học chân lí (nhìn nhận sự vật bằng trí tuệ). Theo cách nhìn cảm tính: thế giới đa dạng, gồm nhiều sự vật xuất hiện nhất thời, vận động, phân chia thành nhiều phần, tách rời nhau bằng những khoảng không. Theo cách nhìn lí tính: sự tồn tại chân thực là duy nhất vĩnh cửu, bất động, không phân chia, không có các khoảng không. Chỉ có sự tồn tại mới là đích thực. Quan niệm này của Pacmêniđêt nhằm chống lại quan niệm biện chứng tự phát của Hêraclit (Héraclite)  coi tồn tại là một dòng chảy liên tục, sự vật luôn vận động và biến đổi. Theo Pacmêniđêt, tồn tại là cái chỉ có thể nhận thức được bằng lí tính, mọi tư duy bao giờ cũng là tư duy về tồn tại, tư duy và tồn tại đồng nhất với nhau. Phạm trù tồn tại của Pacmêniđêt mang tính khái quát cao, đánh dấu bước phát triển mới của triết học Hi Lạp cổ đại.