Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
MỤC ĐÍCH LUẬN

học thuyết duy tâm cho rằng tất cả các hiện tượng tự nhiên, các sự vật tồn tại trong thế giới (kể cả hữu cơ và vô cơ) đều bao hàm những khởi nguyên tinh thần, hướng sự phát triển nội tại vào một mục đích. Vd. mèo sinh ra để ăn chuột, chuột sinh ra để mèo ăn. MĐL đã gán cho tự nhiên khả năng tự đề ra mục đích, hoạt động tự giác, hữu ý. MĐL có liên
quan chặt chẽ với vật hoạt luận, thuyết phiếm tâm, thuyết phiếm thần, vv. Arixtôt (Aristote) là người đầu tiên xây dựng hệ thống MĐL nhất quán hoàn chỉnh, theo đó mỗi vật đều có cái tiền định của nó, đều có một động lực (ăngtêlêsi) bên trong thúc đẩy sự phát triển của nó tới một mục đích nội tại. Tư tưởng này được duy trì trong các học thuyết của Tômat xứ Akinô (Tomaso d' Aquino), Laibnit G. V. (G. W. Leibniz); tôn giáo cho Thượng đế là mục đích tối cao; các học thuyết sinh học thế kỉ 18 - 19 cũng đề cao quan điểm MĐL về giới hữu sinh. Đacuyn S. (C. R. Darwin) đã giải thích được tính hướng đích tương đối của thế giới sinh vật (về cấu tạo cơ thể, chức năng) là do kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên và đấu tranh sinh tồn. Sau Đacuyn, quan niệm MĐL trong sinh học lại được tiếp tục truyền bá trong thuyết sức sống mới, thuyết Lamac mới, vv.