Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
MĨ HỌC

bộ môn khoa học nghiên cứu về những mối quan hệ thẩm mĩ giữa con người với hiện thực, rút ra những quy luật chi phối những mối quan hệ đó. Từ MH (HL. aisthétikos) chỉ sự xúc cảm, năng khiếu nhận thức bằng những giác quan của chúng ta. Khi nói MH là môn khoa học nghiên cứu về những mối quan hệ thẩm mĩ giữa con người với hiện thực, trước hết là nói về tri giác thẩm mĩ của con người trước những đối tượng thẩm mĩ. Nhưng trong mối quan hệ thẩm mĩ của con người đối với hiện thực, còn một lĩnh vực nữa không kém quan trọng, đó là lĩnh vực sáng tạo của chủ thể, của con người trước những đối tượng thẩm mĩ trong giới tự nhiên và trong xã hội, cho nên có thể nói rằng, sáng tạo nghệ thuật là biểu hiện cao nhất của mối quan hệ thẩm mĩ giữa con người với hiện thực. Như vậy MH có liên quan đến nhiều ngành khoa học như triết học, phê bình văn học, phê bình nghệ thuật. Không những thế, nó còn bao gồm toàn bộ đời sống thẩm mĩ của con người. Trong văn học, MH gắn liền với các chuyên ngành của lí luận nghệ thuật, tổng kết những đặc trưng bản chất nhất, những quy luật phổ biến nhất của sự sáng tạo và thưởng thức nghệ thuật, cùng quá trình phát triển của tất cả các ngành nghệ thuật. MH còn là bộ môn triết lí của nghệ thuật. MH được triển khai trên hai bình diện lôgic và lịch sử, thành hai phân môn chính. 1) Bộ môn lịch sử MH nghiên cứu sự phát triển của tư tưởng MH cổ, kim, đông, tây: MH trong xã hội nô lệ Hi Lạp, La Mã, MH phong kiến trong thời trung cổ Châu Âu, MH cổ trung đại phương Đông (Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, vv.), MH thời Phục hưng, MH duy tâm cổ điển Đức, MH dân chủ cách mạng Nga. 2) Bộ môn nguyên lí MH nghiên cứu trên bình diện lôgic các vấn đề như bản chất của quan hệ thẩm mĩ, các loại hình và phương pháp nghệ thuật và đặc biệt là các phạm trù MH cơ bản: cái đẹp, cái bi, cái hài, cái cao cả, cái hùng, vv.