Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
MỆNH LỆNH TUYỆT ĐỐI

khái niệm dùng để chỉ "quy luật đạo đức" trong đạo đức học của Kantơ I. (I. Kant) với nội dung như sau: hãy hành động sao cho nguyên tắc mình tuân theo bao giờ cũng có thể trở thành nguyên tắc phổ biến cho mọi người (nghĩa là tất cả những người khác cũng tuân theo). Con người hành động theo mệnh lệnh của ý chí; Kantơ phân biệt hai loại mệnh lệnh: mệnh lệnh giả thiết và MLTĐ. Mệnh lệnh giả thiết gắn liền với những hành động đời thường, người ta chỉ chọn phương tiện thích hợp để thực hiện một mục đích nào đó; mệnh lệnh này không thể trở thành "quy luật đạo đức" cho mọi người, nó phụ thuộc vào mục đích mong muốn và mục đích hoài bão của họ. Chỉ có MLTĐ mới có thể là quy luật phổ biến, mọi người phải tuân theo, bất kì ai và trong bất kì hoàn cảnh nào. MLTĐ chỉ ra quyền bình đẳng của mọi người trước quy luật đạo đức. Nó nghiêm khắc chống lại cách hiểu đạo đức theo ý nghĩa chủ quan theo tinh thần vị lợi hẹp hòi, sự tính toán thực dụng, quan niệm "lợi dụng lẫn nhau", coi người khác chỉ như là phương tiện trong xã hội tư sản. Kantơ đã sáng suốt nhận xét và đòi hỏi "hãy hành động như thế nào để không bao giờ coi loài người - hiện thân trong bản thân mình hay trong bất kì người nào khác - như là phương tiện mà luôn luôn là mục đích". Nhưng MLTĐ của Kantơ quá trừu tượng, không có nội dung xác định. Hêghen G. V. F. (G. W. F. Hegel) đã phê phán đạo đức học của Kantơ là "chủ nghĩa hình thức trống rỗng", "nghĩa vụ vì nghĩa vụ" coi đạo đức như là mục đích tự thân. Kantơ mưu tính tìm ra quy luật của một thứ đạo đức chung cho mọi giai cấp, mọi thời đại, nhưng thứ đạo đức như vậy chưa hề có trong lịch sử.