Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
ÊPIQUYA

(Ph. Epicure; HL. Epikouros; 341 - 270 tCn.), nhà triết học duy vật và vô thần Hi Lạp cổ đại. Sống chủ yếu ở Aten, mở ra ở đó một "ngôi trường" ngoài trời nổi tiếng, gọi là "Vườn Êpiquya". Trong trường ấy, Êpiquya sống chung với bạn bè và môn đệ. Hiện nay chỉ còn giữ lại được của Êpiquya ba bức thư tóm tắt học thuyết của ông, đặc biệt là về đạo đức.

Êpiquya phủ nhận sự can thiệp của thần thánh vào việc đời và lấy tính chất vĩnh viễn của vật chất có vận động làm điểm xuất phát. Là môn đệ của Đêmôcrit (Démocrite), Êpiquya đã khôi phục lại thuyết nguyên tử. Đề cập tới thuyết đó, Êpiquya đã đưa ra một quan niệm duy vật về đạo đức học. Quan niệm này, mặc dù bị một số người xuyên tạc, vẫn có ảnh hưởng tích cực đối với nhiều nhà triết học và nhiều nhà văn sau đó, đặc biệt là nhà thơ Lucrêtiut C.T. (C. T. Lucretius). Êpiquya quan niệm: mục đích của triết học là hạnh phúc của con người, là tìm lạc thú, nhưng lạc thú theo Êpiquya không phải là những khoái lạc tầm thường mà là sự ban thưởng cho đạo lí, cho sự tu dưỡng tinh thần và sự thực hành đạo đức. Êpiquya cho rằng con người phải biết sử dụng đúng đắn những lạc thú. Êpiquya chia các lạc thú ra làm ba loại mà người ta có những thái độ đối xử khác nhau với chúng: loại thứ nhất là loại chúng ta phải đề cao, loại thứ hai là loại chúng ta phải thừa nhận và loại thứ ba là loại chúng ta phải lảng tránh. Êpiquya đề nghị chúng ta phải đề cao các lạc thú "tự nhiên" và "cần thiết", thừa nhận những lạc thú không phải là tự nhiên, nhưng vẫn cần thiết và lảng tránh những lạc thú vừa không tự nhiên vừa không cần thiết.

Chủ nghĩa Êpiquya sau đó đã được phát triển ở Ai Cập, ở La Mã, và có ảnh hưởng đến nhiều nhà triết học phương Tây thế kỉ 17 - 18 như nhà triết học duy vật Pháp Gaxăngđi P. (P. Gassendi), và đến đạo đức học vị lợi chủ nghĩa Anh: Benthơm (J. Bentham), Min (J. S. Mill).