Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
EMPÊĐÔCLET

(Empedoklès; khoảng 490 - 430 tCn.), nhà triết học duy vật Hi Lạp cổ đại, cho rằng cơ sở đầu tiên của các sự vật là "bốn nguyên tố": nước, lửa, không khí và đất ("các gốc của mọi vật"). Bốn nguyên tố cơ bản này kết hợp với nhau theo một tỉ lệ xác định, dưới tác động của hai lực đối lập "yêu" và "ghét", tạo thành vạn vật. Empêđôclet đưa ra quan niệm về bốn giai đoạn phát triển của vũ trụ: 1) Giai đoạn "yêu" thắng, "ghét" bị loại ra khỏi vũ trụ, "bốn nguyên tố" không tồn tại độc lập mà hoà trộn vào nhau; 2) Giai đoạn "ghét" xâm nhập vào vũ trụ tạo nên sự vận động, "bốn nguyên tố" bị phân chia; 3) Giai đoạn xảy ra quá trình ngược lại; 4) Giai đoạn "yêu" và "ghét" ở thế cân bằng. Nhân loại hiện đang sống ở giai đoạn này. Đây là "vòng tròn thời gian", các giai đoạn trên không ổn định và luôn chuyển hoá lẫn nhau. Thuyết "bốn nguyên tố" tồn tại một thời gian dài trong triết học cổ đại và trung cận đại ở phương Tây. Ngoài ra, dự đoán của Empêđôclet về quy luật tiến hoá của các sinh vật sống do chọn lọc tự nhiên đã mở đường cho thuyết tiến hoá.