Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TIỂU THUYẾT

một loại sáng tác bằng văn xuôi viết theo những chủ đề xác định, có cốt truyện, được phân bố thành từng phần, có những hoàn cảnh và nhân vật và một độ dài cần thiết. Ở phương Tây, TT có mầm mống ban đầu từ các tác phẩm tự sự viết bằng tiếng Rôman. Đó là những tiểu thuyết kị sĩ với những biến cố và tình huống phi thường... Đến thời Phục hưng, những tác phẩm tự sự lớn như "Gacgăngchuya và Păngtagruyen" của Rabơle (F. Rabelais), "Đôn Kihôtê" của Xecvantet Xavêđra (M. de Cervantes Y Saavedra) nói đến những vấn đề nóng hổi xảy ra trong cuộc sống thực của con người, đánh dấu một bước tiến của thể loại TT. Đến nửa thế kỉ 18 và nhất là thế kỉ 19, TT đi sâu mô tả cuộc sống rộng rãi, với vô số sự việc, chi tiết như bộ "Tấn trò đời", "Đỏ và đen", "Hội chợ phù hoa"...; Banzăc (H. de Balzac), Xtăngđan (H. B. Stendhal), Đichken (C. Dickens), Thakơri (W. M. Thackeray) đã đưa TT lên thành thể loại chính trong văn học. Ở phương Đông, danh từ TT xuất hiện khá sớm, vốn chỉ những chuyện vụn vặt nơi thôn dã, phố phường mà quan lại cần thu nhặt nhằm khảo sát tình hình tư tưởng chính trị và phong tục tập quán của nhân dân. Những chuyện ấy cùng với cổ tích, ngụ ngôn là những mầm mống của TT phương Đông. Đến đời Minh, Thanh, với "Tam quốc diễn nghĩa" của La Quán Trung, "Thuỷ hử" của Thi Nại Am, "Hồng lâu mộng" của Tào Tuyết Cần, TT cổ điển Trung Quốc đã đi vào giai đoạn chín muồi. Ở Việt Nam, các truyện Nôm trong các thế kỉ 17, 18, 19, như "Nhị độ mai", "Hoa tiên", "Truyện Kiều"... là những TT bằng thơ đã chú ý nhiều đến đời sống thực của con người, đến quá trình diễn biến tâm lí nhân vật. "Hoàng Lê nhất thống chí" của Ngô Gia Văn Phái là cuốn TT lịch sử viết bằng văn xuôi có những yếu tố gần gũi với TT hiện đại hơn cả. Trải qua một quá trình phát triển khá dài, TT có những đặc điểm, loại hình tương đối khác nhau. Ở mức độ khái quát nhất, có thể xem TT là một loại hình tự sự, có hư cấu, thông qua nhân vật, hoàn cảnh, sự việc để phản ánh bức tranh xã hội và những vấn đề của cuộc sống con người. Có nhiều loại hình TT: TT lịch sử, TT tâm lí - xã hội, TT trinh thám, TT phiêu lưu, TT viễn tưởng, TT kinh dị, vv.