Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
NGỌ MÔN

cổng chính về phía nam của Hoàng Thành Huế, xây dựng thời vua Minh Mạng (1833). Cổng có mặt bằng hình chữ U (phần lõm quay ra ngoài), kiến trúc gồm hai phần: nền đài (thân cổng) và phía trên là lầu Ngũ Phụng. Nền đài cao 6 m, rộng 27 m và dài 58 m; phần giữa xây bằng đá, hai bên xây gạch vồ nung già; phía sau có cầu thang lộ thiên dẫn lên mặt sàn bên trên. NM có 5 cửa đi: cửa giữa thường chỉ dành cho vua ra vào cao 4,2 m, rộng 3,7 m; hai cửa bên (Tả - Hữu giáp môn) cao 4 m rộng 2,6 m dành cho văn võ bá quan; hai cửa ngoài cùng (Tả - Hữu dịch môn) cao 4 m và rộng 8 m dành cho quân lính, voi, ngựa, vv. Tất cả các cửa đều có cánh gỗ kiên cố, cửa giữa sơn màu vàng, các cửa bên sơn màu đỏ thẫm. Ở mặt tường trên vòm cửa giữa có gắn hai chữ Hán lớn: “Ngọ Môn” và dòng chữ ghi niên hiệu xây dựng: Minh Mạng năm thứ 14 (1833). Lầu Ngũ Phụng có kiến trúc kiểu cột gỗ, mái chồng diêm, mái lầu có hai tầng: tầng trên gồm 9 nóc nhà, giáp các mái lại với nhau thành một dãy 5 lầu gác chạy dài theo chiều ngang và hai dãy dọc, mỗi dãy hai lầu nhô ra phía trước. Bộ mái lầu Ngũ Phụng, ô giữa lợp ngói lưu li (tráng men) màu vàng; các phần khác lợp màu xanh lục. Các bờ nóc, bờ dải và góc đều được trang trí công phu và lộng lẫy: rồng, dơi, mây cụm hoặc hoa lá bốn mùa (lan, mai, cúc, trúc). Lầu Ngũ Phụng không có tường vách ngăn cách, chỉ phần cổ diêm giữa hai lớp mái được bít ván, còn toàn bộ bốn mặt lầu để trống - riêng gian chính giữa nơi dành riêng cho vua ngự là có cửa kính và đố ngăn vây quanh. Những kích thước kiến trúc dọc, ngang, cao, rộng của từng bộ phận cũng như tổng thể NM phù hợp nguyên tắc bố cục tỉ lệ xích rất hoàn hảo, phong cảnh uy nghi, hùng tráng song vẫn gây ấn tượng thanh thoát, nhẹ nhàng, rất hoà nhập với cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp nơi xứ Huế.



Ngọ Môn