Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TRỰC GIÁC

năng lực nắm bắt trực tiếp một hiện tượng, một hiểu biết... không cần lập luận lôgic trước. Trong triết học trước Mac, TG được coi là một hình thức đặc biệt của hoạt động nhận thức. TG chiếm một vị trí quan trọng trong triết học của Đêcac (R. Descartes) và triết học của Xpinôza (B. Spinoza). Đêcac cho rằng hình thức chứng minh diễn dịch dựa trên các tiên đề, còn tiên đề được nhận thức nhờ TG thuần tuý, không cần phải chứng minh gì cả. TG, theo Đêcac, kết hợp với diễn dịch là tiêu chuẩn chung về sự xác thực hoàn toàn của nhận thức. Còn Xpinôza cho rằng TG là một loại nhận thức xác thực nhất và quan trọng nhất để nắm bắt bản chất của sự vật. Trong triết học và tâm lí học tư sản hiện đại, TG được coi là khả năng thần bí của nhận thức không tương dung với lôgic và thực tiễn sống; từ đó đẻ ra thuyết TG duy tâm, thần bí. Chủ nghĩa duy vật biện chứng coi TG là tri thức trực tiếp, sinh động trong mối liên hệ của nó với tri thức gián tiếp và bác bỏ mọi mưu toan giải thích TG là khả năng nhận thức siêu lí tính, thần bí. Không nên coi TG là sự đi lệch về nguyên tắc khỏi những con đường thông thường đi đến chân lí, mà nó là một hình thức biểu hiện hợp quy luật của những con đường đó. Thực ra, đằng sau cái khả năng bỗng nhiên đoán trúng được chân lí nhờ TG là cả một bề dày kinh nghiệm, hiểu biết đã được tích luỹ từ trước.