Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
ĐƯỜNG MÒN HỒ CHÍ MINH

(cg. đường Trường Sơn), tổ hợp hệ thống đường giao liên bộ, đường gùi thồ, đường ô tô, đường thuỷ, đường ống xăng dầu chạy dọc dải Trường Sơn để chi viện người, vận chuyển vũ khí đạn dược và vật chất từ Miền Bắc vào Miền Nam Việt Nam trong Kháng chiến chống Mĩ (1954 - 75). Xây dựng theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1959). Do Đoàn 559 phụ trách. Phát triển trên cơ sở đường giao liên trong Kháng chiến chống Pháp (1945 - 54) và đường Thống Nhất (đường đưa đón cán bộ ra Bắc vào Nam) hình thành sau 1954. Triển khai xây dựng từ 19.5.1959 tại Tân Kỳ (Nghệ An) và đường Khe Ho (Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị). Gồm: 1) Đường giao liên bộ, xuất phát từ Bãi Hà (tỉnh Quảng Trị) đến Đông Nam Bộ, với chiều dài khoảng 3 nghìn km. 2) Đường gùi thồ, chủ yếu dựa vào đường giao liên bộ, có cải tạo để phù hợp với phương tiện gùi thồ (xe đạp, ngựa, voi, sức người). 3) Đường ô tô (đường quân sự làm gấp) gồm 5 trục chính (tổng chiều dài 5.530 km), 21 trục ngang (tổng chiều dài 4.091 km), 440 đường vòng tránh (qua sông, trọng điểm, tổng chiều dài 4.700 km), đường K (kín, tổng chiều dài 3.140 km, được nguỵ trang kín toàn bộ để chạy ban ngày); trong 5 trục dọc có đường 20 là trục đường chính, có các trọng điểm nổi tiếng: cua chữ A, ngầm Tắc Lê, đèo Phu La Nhích. Ngày 25.10.1965, ngày chạy chuyến vận tải ô tô đầu tiên với tên gọi "Ngọn đèn xanh Bác Hồ". 4) Đường ống xăng dầu, xây dựng từ 6.1968, xuất phát từ Khe Ho (Vĩnh Linh) đến Lộc Ninh, tổng chiều dài 1.339 km, gồm 46 kho với sức chứa 17.050 tấn, 113 trạm bơm đẩy và cấp phát. 5) Đường thuỷ, lợi dụng các đoạn sông Xê Băng Hiên, Xê Công, Mêkông (Mekong)... có tổng chiều dài khoảng 500 km để thả gạo, xăng theo dòng chảy hoặc vận chuyển 2 chiều bằng canô, thuyền gắn máy trọng tải khoảng 10 tấn. Để xây dựng hệ thống ĐMHCM, Đoàn 559 đã đào, đắp đường, lấp hố bom (bằng sức người và máy móc) khoảng 11 triệu m3 đất, đá, làm 13.418 cầu, trên 10 nghìn cống với 5,52 triệu ngày công.

Trên ĐMHCM, Mĩ đã sử dụng đến 1,34 triệu tấn bom, xuất kích 33.460 lần chiếc B52; dùng hàng triệu mìn các loại, sử dụng nhiều phương tiện đánh phá như chất độc làm trụi lá cây, gây mưa nhân tạo (đã chi đến 21,6 triệu đôla, thực hiện 2.602 lần chiếc máy bay gây mưa nhân tạo), lập hàng rào điện tử, vv. Mĩ đã tiến hành khoảng 120 cuộc hành binh đánh phá, 1.235 vụ biệt kích vào tuyến đường nhưng vẫn không ngăn chặn được việc vận chuyển. Từ khi xây dựng đến khi kết thúc (1974), đã có 4,5 triệu lượt người đi lại, vận chuyển trên 1,5 triệu tấn hàng, khoảng 55 triệu tấn/km, vận chuyển giúp Lào 66.354 tấn, Cămpuchia 8.179 tấn và 1 nghìn ô tô.

 


Đường mòn Hồ Chí Minh