Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ (13.3 - 7.5.1954)

chiến dịch trong Chiến cục Đông Xuân 1953 - 54, tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Do các Đại đoàn bộ binh 308, 312, 316, 304 (thiếu một trung đoàn) và Đại đoàn công binh - pháo binh 351 bộ đội Việt Nam tiến hành; đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy. Mục đích: tiêu diệt quân Pháp chiếm đóng, giải phóng hoàn toàn Tây Bắc. Phương châm tác chiến ban đầu: "đánh nhanh, thắng nhanh"; từ 26.1.1954, đổi thành "đánh chắc, tiến chắc" do đánh giá lại tính chất phòng ngự và so sánh lực lượng. Do thay đổi phương châm tác chiến nên phải thay đổi lại bố trí lực lượng, làm thêm hệ thống đường mới cho xe ô tô, kéo pháo lui về vị trí tập kết bằng sức người (trên 40 khẩu pháo lựu 105 mm và cao xạ 37 mm) trên đoạn đường dài hơn 10 km, có những dốc cao trên 40o. Chiến dịch chia làm ba đợt: đợt 1 (từ 13 đến 17.3), diệt các cứ điểm vòng ngoài: Him Lam [x. Trận Him Lam (13.3.1954)], Độc Lập (15.3), Bản Kéo (địch rút chạy 16.3). Thắng lợi của giai đoạn 1 tạo điều kiện đưa lực lượng lớn áp sát sân bay và phát triển tiến công vào tung thâm; đợt 2 (từ 30.3 đến 30.4), đánh chiếm các cứ điểm phía đông Điện Biên và phía tây sân bay, chiếm sân bay, thắt chặt vòng vây, triệt tiếp tế đường không. Là giai đoạn quyết liệt nhất, kết hợp công kiên và phản kích, giành giật nhiều lần ở một số cứ điểm (A1, D2, D3...) và kết thúc bằng đánh chiếm sân bay (25.4); riêng A1 mới đánh chiếm được một nửa; đợt 3 (từ 1 đến 7.5), đánh chiếm các cao điểm còn lại ở phía đông, chuyển sang tổng công kích, tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm. Trong giai đoạn này, trận đồi A1 là then chốt [x. Trận Đồi A1 (30.3 - 6.5.1954)]: thắng lợi ở A1 tạo điều kiện thọc thẳng vào sở chỉ huy, buộc Đơ Caxtơri (C. M. P. de la C. de Castries) đầu hàng (17 giờ 30 phút ngày 7.5) và quân Pháp ở Hồng Cúm rút chạy (20 giờ ngày 7.5) nhưng không thoát. CDĐBP đã tiêu diệt 16,2 nghìn quân (21 tiểu đoàn, tương đương 40% lực lượng cơ động mà Nava tập trung ở Bắc Bộ cuối 1953), bắn rơi và phá huỷ 62 máy bay, phá và thu 30 khẩu pháo, 8 xe tăng. Trong CDĐBP, ngoài các phương pháp tác chiến truyền thống (công kiên, tập kích...), bộ đội Việt Nam còn áp dụng nhiều phương pháp và thủ đoạn tác chiến mới (bao vây, đánh lấn, bắn tỉa...). Có những cứ điểm (105, 206...) khi bộ đội Việt Nam đào hào chiến đấu chui qua hàng rào thép gai đến sát lô cốt tiền duyên, quân Pháp phải bỏ chạy hoặc đầu hàng. Trong CDĐBP, bộ đội Việt Nam đã đào một hệ thống hào giao thông, hào chiến đấu bao vây toàn bộ tập đoàn cứ điểm và từng cứ điểm, dài trên    200 km; nâng cấp 500 km, làm mới 89 km đường chính và hàng chục kilômét đường nhánh để cơ động và triển khai bố trí lực lượng, hình thành bao vây chiến dịch và chiến thuật. Kịp thời thay đổi phương châm tác chiến; chấp nhận tác chiến trận địa trước đối thủ mạnh, phòng ngự sẵn từ lâu; sáng tạo nhiều phương pháp tác chiến mới; tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô sư đoàn và nhiều sư đoàn; chỉ huy và chỉ đạo tác chiến phối hợp các chiến trường với Điện Biên Phủ...; là những tiến bộ vượt bậc, về nghệ thuật quân sự mà trước hết là nghệ thuật chiến dịch của bộ đội Việt Nam. CDĐBP là một thắng lợi lịch sử góp phần quyết định cho thành công của Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương 1954.