Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CÔNG NGHỆ

1. Môn khoa học ứng dụng (cg. công nghệ học), nhằm vận dụng các quy luật tự nhiên và các nguyên lí khoa học, đáp ứng các nhu cầu vật chất và tinh thần của con người.

2. Các phương tiện kĩ thuật, là sự thể hiện vật chất hoá các tri thức ứng dụng khoa học.

3. Tập hợp các cách thức, các phương pháp dựa trên cơ sở khoa học và được sử dụng vào sản xuất trong các ngành sản xuất khác nhau để tạo ra các sản phẩm vật chất và dịch vụ.

Trong những thập kỉ gần đây, có tác giả đã mở rộng khái niệm CN: a) CN bao gồm nhiều yếu tố hợp thành như phương tiện máy móc thiết bị, các quy trình vận hành, các phương pháp tổ chức, quản lí đảm bảo cho quá trình sản xuất và dịch vụ của xã hội. b) Xét riêng về mặt kinh tế, trong quan hệ với sản xuất, CN được coi là phương tiện để thực hiện quá trình sản xuất, biến đổi các "đầu vào" để các "đầu ra" cho các sản phẩm và dịch vụ mong muốn. c) CN cao (công nghệ tiên tiến), các phương tiện vật chất và tổ chức cấu trúc áp dụng khoa học mới nhất (điện, điện tử, tin học và tự động điều khiển, laze, kĩ thuật siêu âm, plasma, vật liệu cứng, siêu dẫn... phát triển mạnh từ sau Chiến tranh thế giới II).

Các thành phần cơ bản của CN, theo cách hiểu hiện nay, bao gồm cả phần cứng và phần mềm, cụ thể là tổ hợp của 4 thành phần có tác động qua lại với nhau và cùng thực hiện quá trình sản xuất và dịch vụ bất kì: thành phần trang thiết bị, bao gồm các thiết bị, máy móc, khí cụ, nhà xưởng, vv; thành phần kĩ năng và tay nghề liên quan tới kinh nghiệm nghề nghiệp của từng người hoặc nhóm người; thành phần thông tin liên quan tới các bí quyết, các quy trình, các phương pháp, các dữ liệu, các bản thiết kế, vv; thành phần tổ chức thể hiện trong việc bố trí, sắp xếp điều phối, quản lí và tiếp thị, vv.

Cần lưu ý là mọi hoạt động sản xuất và dịch vụ bất kì đều đòi hỏi phải có đồng thời 4 thành phần trên vì mỗi thành phần có vai trò và chức năng riêng của mình. Một số công trình nghiên cứu gần đây đã đưa ra số liệu thống kê: nếu chỉ áp dụng riêng rẽ 1 trong 4 thành phần nêu trên thì xác suất thành công chỉ là 20 - 30%; nếu áp dụng đồng thời cả quy trình và kĩ thuật tương ứng thì xác suất được nâng lên 50%; nếu áp dụng đồng thời cả 4 yếu tố của hệ thống CN thì kết quả cuối cùng có thể có xác suất thành công lên tới 70 - 75% hay cao hơn tuỳ sự kết hợp đồng bộ giữa 4 yếu tố đó với nhau.