Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
ĂN UỐNG

việc tiếp nhận thức ăn qua đường miệng. Các thức ăn (đặc, lỏng, nước uống...) vào trong cơ thể được tiêu hoá, hấp thụ sẽ trở thành các nguyên liệu cần thiết để cung cấp năng lượng bị tiêu hao trong quá trình hoạt động của cơ thể; tái tạo lại các phần bị phân huỷ và loại trừ khỏi cơ thể; cung cấp năng lượng cho cơ thể phát triển, tăng trưởng (trẻ em đang lớn, phụ nữ có thai phải nuôi bào thai, mẹ cho con bú, ăn giả bữa sau một cơn ốm nặng, vv.). Khối lượng thức ăn phụ thuộc vào nhu cầu của mỗi cơ thể, thay đổi theo giới tính, tuổi, tình hình sức khoẻ, điều kiện lao động, tình hình môi trường. Không cung cấp đủ số lượng các thành phần cân đối các chất dinh dưỡng (x. Nhu cầu năng lượng của cơ thể), cơ thể sẽ bị thiếu dinh dưỡng (xt. Suy dinh dưỡng). Ăn quá thừa một hoặc nhiều chất dinh dưỡng sẽ gây ra tình trạng bệnh lí (cũng coi là suy dinh dưỡng). Muốn nâng cao hiệu quả ĂU, cần chú ý đến các yếu tố tạo ra sự thích ăn giúp tăng cường tiêu hoá: tập quán ĂU, khẩu vị, kĩ thuật nấu ăn, phương tiện và cách trình bày, thay đổi món ăn, không khí giao tiếp trong bữa ăn, môi trường ĂU, vv. ĂU là một nhu cầu vật chất nhưng cũng biểu hiện trình độ văn hoá của một dân tộc, một địa phương, một cá thể.

ĂU theo phương pháp dưỡng sinh: ăn đủ chất, đủ lượng; thức ăn phù hợp với trạng thái của cơ thể và sạch sẽ; trong khi ăn, giữ cho không khí vui vẻ, nhai kĩ, ăn vừa đủ no. ĂU để phòng bệnh, vd. ăn kinh giới, tía tô với canh cua để phòng dị ứng do cua; uống nước khoáng theo chỉ định của thầy thuốc đối với các bệnh dạ dày, gan, mật, vv. ĂU để chữa bệnh, vd. ăn cháo giải cảm để ra mồ hôi chữa cảm lạnh (cháo giải cảm: cháo sánh đang sôi trộn đều với gừng, tía tô, hành tăm thái nhỏ, ăn khi nóng); uống nước sắc gừng tươi hoặc một nhánh gừng tươi chiêu với nước nóng để chữa nôn hoặc ỉa chảy do lạnh, vv.

Trong những trường hợp bệnh lí không thể ăn được như không thể há mồm được (uốn ván, bệnh răng hàm mặt), không thể nuốt được (hôn mê)... người ta luồn ống thông qua mũi vào đến tận dạ dày để bơm thức ăn vào, thụt dung dịch thức ăn vào ruột già; phẫu thuật mở thông dạ dày ra ngoài bụng và qua đó đưa thức ăn vào dạ dày; truyền dung dịch các chất dinh dưỡng vào dưới da hoặc vào tĩnh mạch.