Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
SAM

(nông, sinh; Xiphosuridae), họ động vật cổ, bộ Đuôi kiếm (Siphosura), lớp Giáp cổ (Palaeostraca hay Merostomata), phân ngành Có kìm (Chelicerata), ngành Chân khớp (Arthropoda). Được coi là “hoá thạch sống”. Thân S có phần giáp đầu - ngực, bụng là gai đuôi dài, nối với nhau bằng các khớp động. Giáp ngực cứng như nửa chiếc mũ sắt, có bờ mép sắc. Một đôi mắt đơn và một đôi mắt kép phía lưng. Giáp bụng cứng. Gai đuôi dài khoẻ như một chiếc kiếm dùng để tự vệ và di chuyển trên cát. Lỗ miệng nằm ở mặt bụng của giáp đầu - ngực có đôi kìm phía trước và 5 đôi chân bao quanh; kìm ngắn, chân dài, trừ đôi chân thứ năm còn các đôi chân khác đều có kìm nhỏ. Chân S vừa là cơ quan di chuyển, vừa dùng để bắt và nghiền mồi. Đôi chân thứ năm dùng làm điểm tựa khi S đào cát hay chuẩn bị hốc đẻ. Bụng còn có 5 đôi chân mang, vừa dùng để hô hấp vừa để bơi lội. Ăn trai, ốc, giun đốt, động vật đáy và tảo. Sống ở vùng biển nông 4 - 10 m, có thể vào sâu trong sông. Sinh sản hữu tính. Mùa đẻ tháng 7 - 9. S cái lên cạn đào hố sâu 15 cm ở bờ cát, đẻ khoảng 200 - 1.000 trứng vào hốc, con đực tưới tinh dịch vào đó để thụ tinh trứng. Trứng S được ủ trong cát, có thuỷ triều bảo đảm độ ẩm cần thiết. Sau 6 tuần nở ra ấu trùng giống S nhưng chưa có đuôi, lột xác nhiều lần để trưởng thành. Trên thế giới, đã biết 12 chi S hoá thạch từ kỉ Silua. Hiện nay còn tồn tại 3 chi với 5 loài sống ở các vùng biển nhiệt đới. Ở Việt Nam, đã gặp 3 loài: Carcinoscorpius rotundicauda, Tachypleus tridentatusT. gigas. S có thể dùng làm thực phẩm (chủ yếu thịt và trứng) trừ những con S đi lẻ và S ở nước lợ vì độc. Gần đây, đã phát hiện thấy máu S có tác dụng trong việc chẩn đoán huyết học lâm sàng. Nhiều nước đã nghiên cứu dùng các chế phẩm của máu S vào mục đích này, đã tổ chức nuôi và bảo vệ nguồn lợi S biển một cách triệt để. Ở Việt Nam, nguồn lợi này rất phong phú nhưng chưa được điều tra và sử dụng, chưa có biện pháp bảo vệ thích hợp.

 


Sam
1. Kìm; 2. Chân sờ; 3. Tâm mang; 4. Đuôi