Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
PHỤC HƯNG

    một thời đại văn hoá văn minh phát triển rực rỡ, lấy tinh thần khôi phục và khai thác các giá trị văn hoá của Hi Lạp và La Mã cổ đại làm phương châm, phát triển ra các nước Tây Âu, bắt đầu từ Italia lan dần sang các nước Pháp, Tây Ban Nha, Anh. Theo nhiều nhà sử học, thời đại PH nảy sinh từ giữa thế kỉ 11 (cuối thời Trung cổ), kết thúc vào khoảng cuối thế kỉ 16. Trong thời đại này, văn hoá bao gồm cả triết học, khoa học, giáo dục, âm nhạc, điêu khắc, kiến trúc, văn học phát triển rất mạnh và nhịp nhàng trên tinh thần chống lại chủ nghĩa tín điều và chủ nghĩa khổ hạnh của nhà thờ, giải phóng con người và nhận thức, trí tuệ, tài năng theo hướng chủ nghĩa nhân văn mang tính chất tư sản. Về triết học, có Thánh Tôma Đacanh (Thomas D’Aquin), Eraxmut Đ. (D. Erasmus), Mo T. (T. More), Môngtenhơ M. E. Đ. (M. Eyquem de Montaigne). Về khoa học thực nghiệm, có Bêcơn F. (F. Bacon). Kiến trúc, nghệ thuật Gôtich (Gotique) (có từ thời Trung cổ) đã phát triển đến đỉnh cao nhất. Hội hoạ và điêu khắc có tính chất hiện thực chủ nghĩa, lấy con người và các giá trị của con người làm đề tài trung tâm, đã ra đời với sự xuất hiện của các nhà hoạ sĩ và điêu khắc thiên tài Italia như Mikêlangiêlô B. (B. Michelangelo), Leônacđô Đa Vinchi (Leonardo da Vinci). Trong văn học, nổi lên tên tuổi như Pêtơracca F. (F. Petrarca), Bôccacchiô (G. Boccaccio), Đantê (A. Dante), Sêchxpia U. (W. Shakespeare), Rôngxa P. Đơ ( P. de Ronsard), Rabơle F. (F. Rabelais), vv. Đặc biệt âm nhạc thời kì PH hình thành từ thế kỉ 14 (“tiền” PH ở Italia và Pháp). Trong các thế kỉ sau lần lượt xuất hiện một loạt các trường phái thức điệu ở Anh (thế kỉ 15), Hà Lan (thế kỉ 11 - 16), tiếp đến ở Rôma, Vơnizơ (Venise; cg. Vênêxia), Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Tiệp Khắc, vv. (thế kỉ 16). Âm nhạc chuyên nghiệp nhiều bè được phát triển trên cơ sở nghệ thuật dân gian và đã ảnh hưởng đến âm nhạc thế tục và nhà thờ. Đặc điểm của âm nhạc thế tục với nhiều loại khác nhau là tính nhân văn và tính phong phú đa dạng [trường phái Palextơrina (Palestrina)]. Các phong trào giải phóng của quần chúng nhân dân thời PH đã sản sinh ra những bản tụng ca (Hymne) của đạo Tin Lành ở Tiệp, Đức, Pháp và một số nơi khác, đã thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển các đàn luýt, viôla, viôlông, clavơxanh, oocgan, vv.). Thời đại PH được kết thúc bằng sự xuất hiện phong cách riêng của âm nhạc hoà tấu và đàn oocgan [Gabrieli (A. Gabrieli)], sự sáng tạo những khúc loại mới - ôpêra, cantat, ôratôriô, những bài đơn ca, tất cả gắn với sự khẳng định của nền âm nhạc chủ điệu (Homophonie) và gia tăng của vai trò điệu thức cơ bản trong âm nhạc đương thời - trưởng và thứ. Ôpêra với phong cách hát nói có chủ điệu được xuất hiện ở Florăngxơ (Florence) là một thử nghiệm việc phục hồi sân khấu cổ, đó cũng là ý tưởng đặc trưng cho cả thời kì PH. Những tư tưởng PH cũng còn có tác động đến việc ra đời của môn khoa học về âm nhạc thời bấy giờ. Thời đại PH đã có ảnh hưởng rất sâu rộng đến văn hoá, văn minh các nước Tây Âu và nhiều nước lân cận. Văn hoá PH là cuộc đấu tranh công khai trên lĩnh vực văn hoá tư tưởng của giai cấp tư sản đang lên. Nó cổ vũ, mở đường cho nền văn hoá Châu Âu phát triển cao hơn. Những kiệt tác về nghệ thuật và văn học xuất hiện ở thời đại này được xem như di sản quý báu của nhân loại và vẫn giữ được sức hấp dẫn mạnh mẽ của nó cho đến ngày nay.

 



Phục Hưng
"Nhà tiên tri Đanien" (Tranh tường giáo đường Xichxtin ở Vaticăng; B. Mikêlangiêlô)