Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TRẦN HƯNG ĐẠO

(tên thật: Trần Quốc Tuấn; 1232 - 1300), anh hùng dân tộc, nhà quân sự kiệt xuất, một tấm gương yêu nước mẫu mực trong lịch sử Việt Nam. Tổng chỉ huy 2 lần chống Nguyên. Con của An sinh vương Trần Liễu, tài kiêm văn võ. Năm 1258, quân Mông Cổ sang xâm lược Đại Việt, ông được cử làm Tiết chế. Năm 1282, để chuẩn bị kháng chiến lần hai, ông được vua Trần phong làm Quốc công Tiết chế thống lĩnh các lực lượng quân sự. Ông cho duyệt quân ở bến Đông Bộ Đầu (gần dốc Hàng Than, Hà Nội) đọc bài "Hịch tướng sĩ" nổi tiếng, rồi chia quân đóng giữ nơi hiểm yếu. Đầu năm 1285, giặc Nguyên ào ạt tiến công vào phía bắc và vùng Thanh - Nghệ. Ông ra lệnh rút quân để bảo toàn lực lượng và thực hiện kế "thanh dã" (vườn không nhà trống). Giặc vào Thăng Long rồi tiến xuống Thiên Trường (vùng Nam Định) đuổi theo vua Trần. Trần Thánh Tông lo ngại, vờ hỏi ông xem có nên hàng không. Ông khảng khái trả lời "Bệ hạ chém đầu tôi rồi hãy hàng". Ông dùng thuyền đưa vua vượt sông ra biển. Bộ chỉ huy vào Thanh Hoá an toàn. Tháng 5.1285, ông vạch kế hoạch tổng phản công. Chỉ sau 1 tháng chiến đấu quyết liệt với các trận Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp, quân dân nhà Trần đã đánh tan quân xâm lược, giải phóng đất nước. Cuối năm 1287, nhà Nguyên xâm lược lần thứ ba. Trần Nhân Tông hỏi: "Năm nay đánh giặc thế nào?" Ông đáp: "Năm nay đánh dễ". Khi đoàn thuyền lương địch bị tiêu diệt ở Vân Đồn, chủ tướng Thoát Hoan phải rút lui, ông bố trí lực lượng mai phục ở cửa sông Bạch Đằng trực tiếp tổ chức chiến trường tiêu diệt toàn bộ binh thuyền của Ô Mã Nhi. Được phong tước Hưng Đạo đại vương, rồi lui về thái ấp Vạn Kiếp. Ông đã viết bộ binh thư quý: "Binh thư yếu lược", "Vạn Kiếp tông bí truyền thư" (hiện thất lạc). Năm 1300, ông ốm nặng, vua Anh Tông đến thăm và hỏi kế giữ nước, ông trả lời: "... vua tôi đồng lòng, anh em hoà mục, cả nước góp sức nên giặc phải bị bắt... Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy". Tháng 9, ông mất, được truy tặng tước Thái sư Thượng phụ Thượng quốc công, Nhân Võ Hưng Đạo đại vương. Trần Hưng Đạo được nhân dân cả nước tôn vinh là "Đức Thánh Trần" và lập đền thờ ở nhiều nơi.

Trần Hưng Đạo

Tượng đài Trần Hưng Đạo ở Nam Định