Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
GIÁP XÁC MƯỜI CHÂN

(Decapoda), bộ động vật chuyên hoá nhất của lớp Giáp xác (Crustaceae). Cơ thể gồm: đầu, ngực và bụng, có 5 đôi chân bò, trong đó đôi thứ nhất và thứ hai thường có dạng kìm (càng cặp) dùng tự vệ và bắt mồi. Phần bụng có thể kéo dài, cuối có đuôi bơi và bánh lái như ở tôm hoặc tiêu giảm như ở cua. Ở GXMC kí cư (Anomura) sống chui trong vỏ ốc, phần bụng tiêu giảm, mất đối xứng, vỏ ngoài rất mỏng, một số phần phụ mất đi. Trứng thụ tinh được giữ dưới bụng nhờ chân bụng (trừ tôm he Penaeidae đẻ trứng vào nước). Ở tôm, cua nước ngọt, trứng phát triển thẳng tới giai đoạn con non rồi mới rời mẹ sống tự do; trứng phát triển qua một số giai đoạn ấu trùng: Nauplius, Zoea, Metazoea, Megalopa trước khi trưởng thành.  

Mỗi loại ấu trùng cần một loại thức ăn khác nhau là yêu cầu rất quan trọng trong sản xuất giống nhân tạo. GXMC là thành phần thuỷ sản có giá trị; là đối tượng khai thác quan trọng; nhiều loài là đối tượng gây nuôi như tôm he (Penacus), tôm hùm (Panulirus), các loại cua (Scylla, Portunus), tôm càng (Macrobrachium), tôm moi, tôm riu, cua dừa (Briguslarto). Ở Miền Bắc Việt Nam có các loài tôm: tôm càng (Macrobrachium nipponense, M. hainanense), tôm riu (Caridina; Palaemonetes, Palaemon), cua đồng (Somaniathelphusa); ở Miền Nam có loài tôm càng xanh (Macobrachium rosenbergii) cỡ to có giá trị kinh tế lớn.