Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
HỒ HOÀN KIẾM

(cg. Hồ Gươm), hồ nằm trong khu vực quận Hoàn Kiếm; người Hà Nội coi là trung tâm của Thủ đô. Hồ dài 700 m, rộng 250 m, xung quanh có vườn hoa cây cảnh và nhiều di tích lịch sử văn hoá.

Vốn là một đoạn còn sót lại của sông Hồng sau khi chuyển dòng, cách đây hàng nghìn năm. Ban đầu, hồ có tên là Lục Thuỷ, vì nước hồ bốn mùa xanh biếc. Đến thế kỉ 15, do truyền thuyết Lê Lợi (vua Lê Thái Tổ; 1428 -33), khi còn ở Lam Sơn (Thanh Hoá) có bắt được gươm, gươm ấy luôn ở bên mình suốt 10 năm kháng chiến chống quân Minh xâm lược. Dẹp xong giặc, về Thăng Long, một hôm Thái Tổ ngự thuyền dạo trên hồ Lục Thuỷ, bỗng có rùa nổi lên, vua rút gươm ra thì rùa đớp ngay thanh gươm rồi lặn xuống nước. Vua cho là thần giúp gươm đánh giặc nay đòi lại, liền đổi tên là HHK (hồ trả gươm). Từ thế kỉ 16, các vua Lê, chúa Trịnh bắt đầu điểm tô cho hồ, lập cung Khánh Thuỵ. Sang thế kỉ 19, một ngôi chùa được dựng trên nền cung đã bị tàn phá, mang tên chùa Ngọc Sơn, sau đổi chùa là đền, thờ Văn Xương (chủ việc văn chương khoa cử) và thờ Trần Hưng Đạo.

Đến 1864, Nguyễn Văn Siêu một danh nhân văn hóa ở Hà Nội cho xây một tháp đá đỉnh là hình bút lông, trên tháp tạc ba chữ Hán "Tả thanh thiên" (viết lên trời xanh), cạnh tháp, trên đỉnh cửa cuốn lối đi vào đền có đặt một cái nghiên bằng đá tạc theo hình quả đào đặt trên ba con ếch cũng bằng đá. Có cầu Thê Húc (ánh Mặt Trời đậu), có trấn Ba Đình (đình chắn sóng). Từ đền nhìn về phía nam là gò Tháp Rùa hình thành từ thế kỉ 19. Hiện nay phía tây bờ hồ còn có pho tượng Lê Lợi đặt trên một cột đá dựng năm 1869.

HHK cùng với quần thể kiến trúc, mĩ thuật, văn học... như là một lẵng hoa giữa lòng thành phố. Hồ có nhiều rùa lớn, tuổi thọ hàng trăm năm; những khi động trời chúng thường nổi lên mặt nước hoặc phơi mình dưới chân Tháp Rùa. Ngày nay, khu vực quanh hồ là nơi nhân dân Hà Nội dạo chơi, nơi đón giao thừa, tổ chức hội hoa đăng trong dịp tết cổ truyền, những ngày lễ truyền thống của đất nước.



 

Hồ Hoàn Kiếm