Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN

vùng đất hay vùng biển đặc biệt được dành để bảo vệ và duy trì tính đa dạng sinh học, các nguồn tài nguyên thiên nhiên, kết hợp với việc bảo vệ các tài nguyên văn hoá và được quản lí bằng pháp luật hoặc các phương thức hữu hiệu khác (IUCN, 1994).

Mục đích chính của KBTTN: 1) Nghiên cứu khoa học; 2) Bảo vệ các vùng hoang dã; 3) Bảo vệ sự đa dạng loài và gen; 4) Duy trì các lợi ích về môi trường từ thiên nhiên; 5) Bảo vệ các cảnh quan đặc biệt về thiên nhiên và văn hoá; 6) Sử dụng cho du lịch và giải trí; 7) Giáo dục; 8) Sử dụng hợp lí các tài nguyên từ các hệ sinh thái tự nhiên; 9) Duy trì các biểu trưng văn hoá và truyền thống. Để thực hiện các mục tiêu trên và dễ dàng quản lí các KBTTN, năm 1994, tổ chức IUCN đã phân thành sáu loại KBTTN:

I. Khu dự trữ thiên nhiên tuyệt đối hoặc khu bảo vệ vùng hoang dã: dành để nghiên cứu khoa học hay bảo vệ vùng hoang dã, chia làm hai loại phụ: Ia) khu dự trữ thiên nhiên tuyệt đối: chủ yếu cho nghiên cứu khoa học; Ib) vùng hoang dã: chủ yếu để bảo vệ sự nguyên vẹn của vùng chưa có sự tác động của con người.

II. Vườn quốc gia: chủ yếu bảo tồn hệ sinh thái và giải trí, du lịch.

III. Công trình thiên nhiên: chủ yếu bảo tồn các cảnh quan độc đáo, có giá trị.

IV. Khu quản lí sinh cảnh hoặc các loài: chủ yếu bảo tồn các hệ sinh thái hoặc các loài bằng cách quản lí có sự can thiệp tích cực.

V. Khu bảo vệ phong cảnh đất liền hoặc biển: bảo tồn phong cảnh thiên nhiên đẹp chủ yếu cho giải trí, du lịch.

VI. Khu bảo vệ tài nguyên: khu bảo tồn được quản lí để sử dụng hợp lí các hệ sinh thái tự nhiên.

Hiện nay, trên toàn thế giới có khoảng 30000 KBTTN, chiếm hơn 132 triệu ha, 8,84% diện tích đất liền (Green và Paine, 1997), khoảng hai phần ba số KBTTN mới được thành lập trong 30 năm trở lại đây. Ở Việt Nam, vườn quốc gia Cúc Phương là KBTTN đầu tiên được thành lập năm 1962; đến 1998, đã có danh mục 105 KBTTN, chiếm diện tích 2092466 ha, trong đó có 10 vườn quốc gia, 61 khu dự trữ thiên nhiên, bảo vệ các hệ sinh thái và các loài và 34 khu di tích văn hoá và lịch sử.