Hội thảo: "Về việc biên soạn Bách khoa thư tỉnh, thành phố" và Tọa đàm khoa học lần thứ 3 của CLB Những người bạn của Bách khoa toàn thư Việt Nam

14/07/2018
Thực hiện kế hoạch hoạt động khoa học năm 2018, ngày 10.7.2018, Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam tổ chức Hội thảo “Về việc biên soạn Bách khoa toàn thư tỉnh, thành phố” và Tọa đàm Khoa học lần thứ 3 của CLB Những người bạn của Bách khoa toàn thư Việt Nam tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Tham dự có lãnh đạo Viện và toàn thể cán bộ nghiên cứu của Viện.

      Mở đầu, PGS.TS Lại Văn Hùng, Viện trưởng Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam đã giới thiệu khái quát về việc biên soạn Bách khoa toàn thư tỉnh, thành phố cũng như phân biệt các khái niệm: địa phương, địa chí, thế nào là địa chí, thế nào là bách khoa thư địa phương và lược sử về sách địa chí ở Việt Nam

 

     Tiếp đến là phần trình bày tham luận Mục từ cơ quan, tổ chức, sự kiện trong Bách khoa toàn thư tỉnh, thành phố của ThS. Phạm Thị Huyền. Tham luận sau khi khảo sát các mục từ cơ quan, tổ chức, sự kiện trong bộ Từ điển Bách khoa Việt Nam (4 tập) đã chỉ ra mô hình loại mục từ này từ đó khái quát nên mô hình của chúng trong Bách khoa thư tỉnh thành. Tham luận Tìm hiểu Bách khoa thư tỉnh, thành Trung Quốc: Trường hợp “Đại Bách khoa toàn thư Quảng Tây” của ThS. Bùi Thanh Phương trình bày sơ lược quá trình biên soạn các bộ Bách khoa thư khu tự trị ở Trung Quốc, giới thiệu và khảo sát bộ Đại Bách khoa toàn thư Quảng Tây (13 tập) từ đó chỉ ra các đặc điểm của bộ sách và đề xuất hướng biên soạn Bách khoa thư địa phương ở Việt Nam. Cuối cùng là tham luận Nghiên cứu mô hình biên soạn công trình địa chí, tỉnh chí của TS. Đặng Thị Phượng lược khảo mô hình sách địa chí Việt Nam từ thời Lý Anh Tông đến nay và chỉ ra mô hình biên soạn của các bộ địa chí nổi tiếng như Dư địa chí của Nguyễn Trãi, Hoàng Việt nhất thống dư địa chí của Lê Quang Định, Ô châu cận lục của Dương Văn An, Địa chí tỉnh Bình Thuận, Địa dư các tỉnh Bắc Kỳ, Địa chí Tuyên Quang, Địa chí Thái Nguyên,… và đưa ra mô hình của từng bộ địa chí.

 

     Phần Tọa đàm của CLB BKTT Việt Nam với tham luận Lịch sử biên soạn Bách khoa toàn thư Pháp trước nửa đầu thế kỷ 18 do ThS. Nguyễn Thị Thanh Nga thuyết trình. Tham luận gồm hai phần: Phần 1 trình bày lịch sử biên soạn bách khoa toàn thư phương Tây từ cổ đại Hy – La đến các bộ sách thời Trung cổ đến các bộ sách mang tính tính khoa thư của Epraim Chambers ở nửa đầu thế kỷ 18. Phần 2 là lược sử biên soạn bách khoa toàn thư của Pháp bắt đầu từ thế kỷ 13 với bộ Speculum Majus (Tấm gương lớn) của Vincent de Bauvais và bộ Li Livres dou Tré sor (Kho tàng kiến thức) của Brunetto Latini, rồi đến bộ Le Grand Dictionnaire historique (Đại từ điển lịch sử) của Louis Moreri ở thế kỷ Dictionnaire historique and critique (Từ điển lịch sử và phê phán) của Pierre Bayle 17,… Đây là tiền đề quan trọng để các nhà bách khoa thư hiện đại như Diderot biên soạn nên các bộ Bách khoa toàn thư hiện đại.

 

     Hội thảo đã nhận được nhiều ý kiến thảo luận của các nhà khoa học như TS. Bạch Hồng Việt, TS. Đặng Thị Phượng, TS. Nguyễn Thị Thanh Hảo, đồng chí Trương Minh Tuấn, ThS. Hoàng Thắng, ThS. Bùi Thanh Dũng, TS. Trần Thị Hường,… Nhìn chung, các đại biểu đánh giá cao ý tưởng tổ chức về việc biên soạn bách khoa thư địa phương ở một tỉnh thành cụ thể (ở tỉnh Quảng Bình). Cách thức tổ chức này cần được phát huy và triển khai trong những thời gian tới. Các tham luận được trình bày trong Hội thảo thể hiện sự công phu, nghiêm túc và niềm say mê của các báo cáo viên, đem lại nhiều kiến thức mới mẻ và hữu ích trong quá trình biên soạn các bộ Bách khoa toàn thư địa phương.

 

     Kết luận Hội thảo, PGS.TS. Lại Văn Hùng cảm ơn các ý kiến đóng góp thảo luận của các nhà khoa học, đồng thời nhấn mạnh mô hình tổ chức hội thảo này cần duy trì và ngày càng hiệu quả hơn.

 

Trung Nhân