CỒN CỎ

07/07/2014

       CỒN CỎ (cg. Hòn Cỏ, Thảo Phù, Con Cọp, Hòn Mệ), huyện đảo thuộc tỉnh Quảng Trị. CC cách Mũi Lay 27 km về phía đông, có vị trí ở 17°10' vĩ bắc và 107°21' kinh đông. Diện tích của đảo trước đây gần 4 km², nay khoảng 2,2 km². Toàn bộ Đảo có độ cao trung bình từ 7 – 10 m so với mực nước biển. Điểm có độ cao lớn nhất là 63m. Đảo có ngư trường rộng lớn khoảng 9.000km2 với nhiều loại hải sản có giá trị kinh tế. Đảo CC được coi là dấu mốc để bắt đầu vẽ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng của lãnh hải Việt Nam.

Toàn cảnh đảo Cồn Cỏ

 

       Mặc dù với diện tích không lớn nhưng lại có vị trí chiến lược án ngữ toàn bộ phần bờ biển Trung Bộ, gần nhiều tuyến đường hàng hải trong nước và quốc tế, do đó nó có vai trò rất lớn trong công tác phòng thủ, bảo vệ an ninh quốc phòng vùng lãnh thổ, lãnh hải và là một địa bàn quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội của hệ thống đảo, hải đảo và vùng biển Việt Nam. Cấu tạo địa chất trên đảo chủ yếu là đá, gồm các loại đá hòn, đá lẫn đất, một ít đá vôi, chỉ riêng góc phía Tây có nhiều đất hơn, thuận lợi cho việc trồng trọt. Điều đáng chú ý là đảo tuy nhỏ nhưng vẫn có nguồn nước ngọt đủ nuôi sống con người.

       Hệ thực vật trên đảo khá phong phú, đảo nhỏ nhưng vẫn có rừng, có đồi tranh rậm rạp chiếm 3/4 diện tích đảo. Rừng trên đảo có những loài cây lạ mà trong đất liền không có: có cây thân cao vằn vện nhiều đốt; có cây thân thẳng, nhẵn như cây ổi, nhưng rất to cao, gỗ cứng và nặng, khi bị xây xát, nhựa chảy ra đỏ như máu nên gọi là cây dầu máu. Lại có loài khoai dại, lá to hơn cả lá chuối, góp phần giúp người che nắng che mưa. Trên đảo còn có cả những rừng bàng, mùa thu lá bàng đỏ ối một vùng. Các giống cây ăn trái có dâu da, chuối, đu đủ...

       Hệ thực vật trên đảo khá phong phú, đảo nhỏ nhưng vẫn có rừng, có đồi tranh rậm rạp chiếm 3/4 diện tích đảo. Rừng trên đảo có những loài cây lạ mà trong đất liền không có: có cây thân cao vằn vện nhiều đốt; có cây thân thẳng, nhẵn như cây ổi, nhưng rất to cao, gỗ cứng và nặng, khi bị xây xát, nhựa chảy ra đỏ như máu nên gọi là cây dầu máu. Lại có loài khoai dại, lá to hơn cả lá chuối, góp phần giúp người che nắng che mưa. Trên đảo còn có cả những rừng bàng, mùa thu lá bàng đỏ ối một vùng. Các giống cây ăn trái có dâu da, chuối, đu đủ... Để làm phong phú thêm cảnh vật, môi trường và cung cấp thêm nguồn thực phẩm cho đảo, năm 1989, khi tỉnh Quảng Trị được tái lập, tỉnh đoàn Quảng Trị đã đem 4000 cây dừa tượng trưng cho 4000 năm dựng nước và giữ nước ra trồng trên đảo. Đến nay, dừa đã bắt đầu xanh tốt và cho quả.

Biển CC có giống rắn biển, còn gọi là con đẻn, chỉ dài khoảng một sải tay nhưng độc không kém rắn lục, rượu ngâm đẻn là loại thuốc quý chữa đau lưng, nhức mỏi. Dưới biển còn hải sâm đen, trắng, to bằng ngón chân cái, dài bằng gang tay, vừa là vị thuốc quý, vừa là món ăn cao cấp. Một giống nhuyễn thể khác nữa có rất nhiều ở bờ biển CC là ốc nón, luộc ăn rất ngon, vỏ ốc có thể dùng làm đồ trang sức mỹ nghệ.

       Hòn đảo xinh xắn này ẩn chứa trong lòng những tiềm năng du lịch hết sức phong phú và đa dạng mà sự đầu tư, khai thác hình như chỉ mới ở điểm xuất phát.

       Gần như là hải đảo duy nhất có hệ sinh thái đa dạng lại không quá cách xa bờ CC hoàn toàn đủ điều kiện để hình thành du lịch biển đảo. Trải qua hàng thế kỷ hoạt động của núi lửa giữa biển khơi đã tạo ra một Cồn Cỏ có giá trị về địa chất và sinh thái cảnh quan như một bảo tàng tự nhiên độc đáo với các thềm đá bazan kỳ vĩ, các bãi tắm nhỏ hoang sơ được tạo thành từ vụn cát, san hô, sò điệp... Nước biển ở đây rất trong và ấm (ít khi xuống dưới 21 độ) đã ban cho CC những mùa tắm kéo dài. Rừng trên đảo cũng là hệ sinh thái khá hiếm của đảo núi lửa ở Việt Nam... Đó là loại rừng nhiệt đới với ba tầng cây cỏ và dây leo làm cho CC thực sự là hòn đảo xanh với thảm thực vật phong phú. Du khách sẽ thích thú ngắm nhìn những khu rừng xanh tốt trên thềm san hô cổ-một hệ sinh thái đặc biệt trên nền đất khô. Nếu muốn, du khách có thể dạo bước quanh đảo để tận mắt ngắm miệng núi lửa đã ngủ yên cách đây hàng trăm năm. Xuống biển, bạn sẽ được ngắm nhìn những thảm san hô và các sinh vật biển rực rỡ muôn màu. CC sẽ dành cho du khách những ngọn gió "tươi" phảng phất vị biển miền Trung thổi giữa mênh mông, lồng lộng nước trời và những món ăn hải sản chất lượng cao...

       Trước khi thành lập huyện đảo Cồn Cỏ, đảo thuộc xã Vĩnh Quang, huyện Vĩnh Linh và do Tỉnh đội Quảng Trị quản lý. Huyện CC được thành lập theo nghị định số 174/2004 NĐ-CP ngày 1 tháng 10 năm 2004 với diện tích 2,2 km². Dân số: khoảng 400 người. Tỉnh Quảng Trị đã làm lễ ra mắt huyện đảo này ngày 18 tháng 4 năm 2005.

       Theo các nhà khảo cổ học với những phát hiện mới nhất, ở khu vực Bến Nghè của đảo đã tìm thấy nhiều công cụ đá của con người thời đá cũ cách đây hàng vạn năm. Trong thời gian của những thế kỷ đầu Công nguyên, CC đã từng là địa bàn cư dân Chămpa đặt chân đến.

       Trong khoảng thế kỷ 17 - thế kỷ 18, trên con đường giao lưu buôn bán, cư dân Đại Việt cũng đã coi CC là một điểm dừng. Những phát hiện khảo cổ học ở khu vực Bến Tranh trong tháng 7 năm 1994 đã ghi nhận điều đó.

       Tương truyền rằng, dưới thời nhà Nguyễn, CC là nơi đầy ải của những người có tội. Ở đây, bộ đội đảo khi khơi một giếng cũ (không rõ được đào từ thời nào) đã tình cờ phát hiện một bộ hài cốt cùng với xích cùm bằng sắt.

       Không chỉ là hòn đảo nổi tiếng kiên cường trong chiến tranh chống Mỹ, CC còn là một trong những hòn đảo đẹp hiếm có của miền Trung.

       Nhắc đến đảo CC người ta không thể quên được quá khứ anh dũng trong những năm chống Mỹ xâm lược. Bao nhiêu bom đạn, chất độc hoá học của máy bay, tàu chiến Mỹ đã ném xuống hòn đảo nhỏ bé này. Dấu tích những năm tháng gian nan và oai hùng của CC vẫn còn đây. Đó là hệ thống hào giao thông dài 28 cây số, trận địa pháo, địa đạo Bến Nghè, giếng nước của bộ đội ta và hai trạm xá dã chiến ở trong lòng đất.

       Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, CC là hải đảo tiền tiêu của miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Năm 1965, đế quốc Mỹ tiến hành đánh phá miền Bắc, cùng với Vĩnh Linh, đảo CC anh hùng đã đi  vào lịch sử, trở thành biểu tượng sáng chói của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Đảo được Bác Hồ 3 lần gửi thư khen, 2 lần được phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân;  đặc biệt hai câu thơ Bác tặng cho CC vẫn còn in sâu trong tâm trí của người dân cả nước. "CC nở đầy hoa thắng trận/Đánh cho tan xác giặc Hoa Kỳ..."

       Những di tích chiến tranh có thể nhìn thấy ấy cùng với các giá trị tinh thần khác như thơ Bác Hồ gửi đảo anh hùng:“Cồn Cỏ nở đầy hoa thắng trận / Đánh cho tan xác giặc Huê Kỳ” cùng bài hát nổi tiếng một thời: “Cồn Cỏ có con cá đua là con cua đá . Nó nằm trong đá, nó nằm trong khe, nó có tám cái que và hai cái càng…Lính ta chiến đấu suốt ngày đêm, có canh là canh cua đá, càng bền là bền sức trai…” của Ngọc Cừ, chính trị viên phó đảo thời ấy.

       Một điều rất thú vị là hòn đảo này nằm trong chuỗi địa danh lịch sử nổi tiếng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước như hàng rào điện tử Mắc-na-ma-ra, địa đạo Vịnh Mốc, cầu Hiền Lương, nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, nghĩa trang liệt sĩ Đường 9... CC là đảo Anh hùng nổi tiếng của thời đánh Mỹ đã từng được Bác Hồ gửi thư khen, được mệnh danh là chiến hạm không bao giờ đắm trên Biển Đông. Vẫn còn đây những tên đất, tên bến, tên người, những di tích trận địa, chòi canh, câu hát "Cồn Cỏ có con cá đua là con cua đá"... của quân dân ta một thời máu lửa. Nếu được đầu tư tôn tạo đúng mức thì chắc chắn CC không chỉ là nơi du lịch sinh thái biển-đảo hấp dẫn mà còn là nơi thu hút bạn bè trong và ngoài nước với loại hình du lịch lịch sử nhiều ý nghĩa.

       CC ẩn chứa nhiều tiềm năng du lịch như vậy nhưng cho đến nay hòn đảo Thanh niên này vẫn đang bộn bề khó khăn, thiếu thốn. Nàng tiên cá CC như người đẹp ngủ giữa đại dương vừa mới thức dậy. Huyện đảo CC vừa mới thành lập nên kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất hầu như chưa có hoặc rất hạn chế. Chưa có một khách sạn nào mọc lên ở đây. Các cơ sở dịch vụ rất ít. Phương tiện đi lại khó khăn. Hệ thống điện, nước, thông tin liên lạc chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Tuy nhiên, trong thời gian qua tỉnh Quảng Trị đã có những dự định và đầu tư ban đầu cho CC như đề ra chương trình xây dựng đảo Thanh niên; nâng cấp, làm đường mới; lập cơ sở y tế; xây trạm phát điện; khoan đào giếng... Nhiều thanh niên ở đất liền xung phong ra đảo lập nghiệp, dựng lên làng mới và đã có những đôi nên vợ nên chồng. Đứa trẻ đầu tiên đã cất tiếng khóc chào đời trên đảo Cồn Cỏ.

       Tương lai của CC được định hướng là phát triển dịch vụ-du lịch-lâm-nông-thủy sản; trong đó dịch vụ-du lịch là mũi nhọn. Có một tín hiệu rất vui là Chính phủ Cu-ba đã đồng ý năm 2006 sẽ cử chuyên gia đến nghiên cứu quy hoạch CC thành đảo du lịch. Dự kiến đến năm 2010, số khách đến đảo sẽ tăng lên từ 15.000 đến 20.000 người. Số lao động thu hút vào hoạt động hướng dẫn du lịch khoảng 40.000 người.

       Năm năm nữa, chắc chắn CC sẽ nhuận sắc, lên hương trở thành một điểm du lịch kỳ thú hấp dẫn với nhiều người. Những tiềm năng hôm nay sẽ trở thành hiện thực sống động ngày mai. CC sẽ xứng danh là hòn đảo Thanh niên-đảo Du lịch xinh đẹp.

Đinh Ngọc Vượng
Tài liệu tham khảo

     1.Ban Tuyên giáo Trung ương, Chiến lược biển của Việt Nam từ quan điểm đến thực tiễn, Nxb.            Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010

  1. Nhiều tác giả, Văn hóa biển miền Trung và văn hóa biển Tây Nam Bộ, Nxb Từ điển bách khoa, 2008
  2. Phùng Ngọc Đĩnh, Tài nguyên biển Đông Việt Nam, Nxb. Giáo dục, 1999.

      4.Nguyễn Hữu Quý- Đảo Cồn Cỏ - một lịch sử huyền thoại và trẻ trung, http://www.reds.vn

      5.Nguyễn Xuân Tư, Cồn Cỏ- Hòn ngọc đỏ giữa biển xanh, http://nguyenxuantu.vnweblogs.com/

  1. Trang thông tin điện tử tỉnh Quảng trị; http://gioithieu.quangtri.gov.vn
  2. Đặng Việt Thủy (chủ biên), Hỏi đáp về các đảo, quần đảo, vịnh, vũng nổi tiếng ở Việt Nam, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2009.
  3. Thu Trang - Cồn Cỏ-Hòn đảo tiền tiêu anh hùng, báo Quân đội Nhân dân, 17/6/2008
  4. Bùi Thị Hải Yến (chủ biên), Phạm Hồng Long, Tài nguyên du lịch, Nxb Giáo dục, H., 2009.