Đảo Tam Hải

17/11/2018
Đảo Tam Hải là đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam. Cùng thiên nhiên tươi đẹp, nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao, những nét văn hóa đặc trưng của vùng ven biển miền Trung, xã đảo Tam đang thu hút được nhiều du khách đến thăm quan, nghỉ ngơi góp phần nâng cao đời sống người dân trên đảo.

ĐẢO TAM HẢI (đ. cg. xã đảo Tam Hải) thuộc huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam.

Theo quốc lộ 1A về huyện Núi Thành, tại cột cây số 1020, cách thành phố Tam Kỳ 40 km về phía Đông Nam, rẽ về phía biển chừng 10 km, qua một con phà ở cửa sông Kỳ Hà là tới đảo Tam Hải.

Đảo Tam Hải có vị trí tọa độ địa lý: 15o29’39” vĩ độ Bắc, 108o39’35” kinh độ Đông; diện tích: 1.568,96 ha; dân số: 1.887 hộ gia đình với khoảng 8.500 nhân khẩu. Toàn xã đảo có 7 thôn gồm: Thuận An, Đông Tuần, Long Thạnh Đông, Long Thạnh Tây, Bình Trung, Xuân Mỹ, Tân Lập. Xã đảo Tam Hải được bao bọc xung quanh là biển và sông Trường Giang (thông qua 2 cửa sông: cửa Lở ở phía bắc, cửa An Hòa ở phía đông nam), bởi xung quanh bốn bề là sông nước đã tạo cho đảo một địa thế với nét phong cảnh khá đặc sắc. Cả đảo này nép mình dưới những tán rừng dừa quanh năm xanh ngát. Hàng trăm năm qua, dưới tán rừng dừa ấy, biết bao thế hệ cư dân Tam Hải đã sinh sống, xây dựng và lưu giữ được bản sắc văn hóa đặc trưng của người dân làng chài xứ biển miền Trung.

Trong một số thư tịch cổ Việt Nam, các địa danh thuộc xã đảo Tam Hải ngày nay được nhắc đến như cửa Đại Áp, ghềnh đá Bàn Than. Cửa Đại Áp ngày xưa (cửa An Hòa ngày nay) là nơi các đoàn thương thuyền trong và ngoài nước thường lui tới neo đậu tiếp tế hậu cần. Năm 1471, Vua Lê Thánh Tông trên đường tiến quân vào Nam đã dùng cửa Đại Áp làm nơi tập kết đạo thủy binh hùng hậu của mình. Với cuộc Nam tiến này, bờ cõi Việt Nam được mở mang gần tới cực Nam Trung bộ. Ghềnh đá Bàn Than là một vách đá đen dựng đứng sát mép biển cao 42 m, một cảnh quan khá hùng vĩ, hiếm có. Sách Đại Nam nhất thống chí đã từng nhắc đến ghềnh đá này rằng: “Núi Phú Xuân còn có tên núi Bàn Than nằm kề cửa biển Đại Áp, mạch núi nguyên từ núi Chủ Sơn kéo về chia ra quanh co qua các xã Hòa Vấn và Phú Hòa, đến thôn Phú Xuân Hạ thì nổi lên một ngọn lớn mà tròn, sắc đen như than, đứng xa thấy đỉnh núi như cái mâm than nên gọi tên như thế. Ngoài biển, về phía đông nam kết thành nhiều đảo nhỏ có hòn Mang, hòn Rứa, hòn Dương...”. Ghềnh đá Bàn Than được mệnh danh là bức tranh thiên tạo của đảo Tam Hải và là niềm tự hào của cư dân nơi đây. Trên nền xanh của mặt biển nổi lên những vách đá sắc đen như than với những vân, đường nét lạ kỳ, dường như chưa có bàn tay con người chạm vào nên Bàn Than còn nguyên vẻ đẹp hoang sơ. Đứng trên đỉnh núi Bàn Than sẽ nhìn thấy toàn cảnh huyện Núi Thành và thấp thoáng bóng Cù lao Chàm ở phía biển. Quanh ghềnh đá Bàn Than là một rạn san hô lớn kéo dài hơn 10 km, nơi tập trung sinh sống của nhiều loại hải sản quý như tôm hùm, tôm sú, ốc hương, cá mực các loại,… Đặc biệt, đây là nơi sinh sản và phát triển của các loại ấu trùng tôm hùm. Trứng tôm hùm trôi theo dòng nước rồi bám vào các rạn san hô phát triển thành tôm hùm con. Nếu không được bắt, đến tuổi chúng sẽ ra khơi phát triển thành tôm hùm trưởng thành.

Theo Đại Nam nhất thống chí, xã đảo Tam Hải còn là thôn “trưởng nam của kỳ hóa” của tất cả những xóm dân làng chài từ Đà Nẵng vào đến Bình Định. Có nghĩa là: cá Ông sau khi chết, được các làng chài chôn cất tang lễ 3 năm thì cải táng, xương cốt phải được đưa về táng lưu niên ở Tam Hải. Mấy trăm năm qua, có đến hàng trăm ngôi mộ cá Ông đưa về táng ở nghĩa địa cá Ông Tam Hải. Chưa thấy nơi đâu có một nghĩa địa cá Ông to và nhiều như thế. Mỗi ngôi mộ có một tảng đá làm dấu. Theo phong tục, người dân chài nào đầu tiên nhìn thấy thi thể cá Ông thì sẽ là người trưởng nam, đứng chịu tang với một niềm tin sâu sắc rằng Ông sẽ phù hộ họ đi biển thuận buồm xuôi gió và đánh lưới được nhiều tôm, cá. Vì vậy, một số người khi làm ăn khấm khá đã xây miếu cho Ông để tỏ lòng thành kính. Có hàng chục ngôi miếu như vậy nằm khuất sau những lùm cây, bờ đá ở khắp xã đảo Tam Hải. Đây là một di sản quý hiếm hình thành từ nền văn hóa vùng biển của người Việt từ lâu đời, nó phản ảnh lối sống, quan niệm của con người khi đứng trước biển khơi. Di tích quý hiếm và độc đáo này cần sớm được các cơ quan hữu quan biết đến để có kế hoạch bảo tồn hiệu quả.

(Một góc đảo Tam Hải. Nguồn: Internet)

 

Ngày 20.9.2017, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam đã ban hành Quyết định số 3411/QĐ-UBND công nhận xếp hạng di tích danh thắng cấp tỉnh đối với cụm danh thắng “Ghềnh đá Bàn Than - Hòn Mang - Hòn Dứa”, đồng thời cụm danh thắng này còn nằm trong quy hoạch đề nghị công nhận là Công viên Địa chất Quốc gia (theo tinh thần Hội thảo khoa học: Nhận diện giá trị di sản địa chất tại huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch - Sở Tài nguyên và Môi trường - Ủy ban Nhân dân huyện Núi Thành phối hợp tổ chức ngày 03.8.2017). Xã đảo Tam Hải còn được quy hoạch trở thành một khu du lịch đặc biệt nằm trong khu phi mậu dịch của Khu kinh tế mở Chu Lai, thu hút nhiều nhà đầu tư về đây với những dự án đầy hứa hẹn. Ngay trong ngày Khu kinh tế mở Chu Lai nhận giấy phép thành lập, Resort Le Domaine de Tam Hải với kiến trúc thuần Việt, nhiều nhà tranh tre nứa lá nằm khuất dưới rừng dừa, nhìn ra một đoạn của sông Trường Giang cũng được khánh thành để đón khách du lịch.

Xã đảo Tam Hải với thế mạnh giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên cùng những giá trị di sản địa chất, di sản văn hóa bản địa độc đáo đã và sẽ là một khu du lịch đặc biệt, nhất là du lịch di sản đáng giá, hấp dẫn của huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam.

 

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Cổng thông tin điện tử huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam: http://www.nuithanh.gov.vn.

[2] daidoanket.vn/tin-tuc/khoa-hoc/quang-nam-nhan-dien-gia-tri-di-san-dia-chat, truy cập ngày 03.8.2017.

[3]  Đại Nam nhất thống chí, 2 tập, Nxb. Lao Động, Hà Nội, 2012.

[4]  petrotimes.vn/tam-hai-vien-ngoc-tho-cua-du-lich-bien-xu-quang-5000115html, truy cập ngày 05.11.2017.

[5] Quyết định số 144-HĐBT năm 1983 của Hội đồng Bộ trưởng - Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp.

 

CN. Trương Minh Tuấn