Biên soạn và xuất bản Bách khoa thư địa phương ở Liên Xô và Liên bang Nga

07/10/2018
PGS.TS. Đinh Ngọc Vượng - Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam

Tóm tắt: Việc biên soạn và xuất bản bách khoa thư địa phương rất được chú trọng ở Liên Xô trước đây, cũng như ở Liên bang Nga hiện nay. Theo số lượng thống kê mới nhất, tính đến đầu năm 2018, đã có 787 bộ bách khoa thư địa phương được xuất bản ở Liên bang Nga, (kể cả số bách khoa thư địa phương của Liên bang Nga đã xuât bản thời Xô Viết). Bách khoa thư địa phương được biên soạn có thể về các chủ thể của Liên bang Nga, có thể về một thành phố, một quận, huyện, thậm chí là đường phố của một thành phố. Đây cũng là kinh nghiệm để chúng ta học tập, triển khai biên soạn và xuất bản bách khoa thư địa phương ở Việt Nam.

Từ khóa: Bách khoa thư địa phương, Xô Viết, Liên bang Nga.

Abstract: The compilation and publication of the local encyclopedias were being paid attention very much in the former Soviet Union, as well as in the Russian Federation today. According to the latest statistics, by the beginning of 2018, there were 787 local encyclopedias published in the Russian Federation (including the local encyclopedias of the Soviet Union, which had been published in the Soviet Union period). The content of these local encyclopedias can be the subjects of the Russian Federation, a province, a city, a district, even a city street. This is also experience for us to study, to implement compiling and publishing local encyclopedias in Vietnam.

Keywords: Local encyclopedia, Soviet Union, The Russian Federation.

 

1. Dẫn luận

Bách khoa thư địa phương (Региональные энциклопедии) rất được chú trọng ở Liên bang Xô Viết trước đây và ở Liên bang Nga hiện nay. Bách khoa thư địa phương là nguồn thông tin đặc biệt quan trọng về quá khứ và hiện tại của các địa phương của Nga. Trong những bộ sách đó, người ta có thể tìm thấy những thông tin phong phú về lịch sử, địa lý, dân tộc, kinh tế, văn hóa, nghệ thuật, nhân khẩu, văn học dân gian,... của địa phương, bao gồm cả tư liệu về con người, về đời sống và sinh hoạt của họ gắn bó với vùng đất quê hương.

Theo số lượng thống kê mới nhất, tính đến đầu năm 2018, đã có 787 bộ bách khoa thư địa phương được xuất bản ở Liên bang Nga (kể cả của Liên bang Nga đã xuất bản thời Xô Viết). Nét độc đáo của tư liệu có trong bách khoa thư địa phương thể hiện ở chỗ, đa số tư liệu đó được sắp xếp trên cơ sở nghiên cứu những tư liệu chưa hề được biết tới trong tàng thư của địa phương và là kết quả của sự dày công tìm tòi của các nhà khoa học địa phương. Có nhiều sự kiện, hiện tượng, nhân vật được nêu trong bách khoa thư địa phương không thấy nói tới trong Đại Bách khoa toàn thư Xô ViếtĐại Bách khoa toàn thư Nga.

2. Bách khoa thư địa phương thời kỳ Xô Viết

Bách khoa thư địa phương bắt đầu được biên soạn ở Nga vào cuối những năm 1920. Trước đó, ở Nga chưa hề có bách khoa thư địa phương nào được biên soạn và xuất bản. Vào nửa cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20 ở một số tỉnh (Perm, Pskov, Saratov) đã xuất hiện các cuốn từ điển về địa lý - thống kê và địa lý - lịch sử. Tuy nhiên, các xuất bản phẩm này có nhiều nét giống như địa chí, chưa phải là bách khoa thư địa phương.

Vào cuối những năm 1920 - đầu những năm 1930 một số nước cộng hòa và các tỉnh thuộc Liên bang Nga đồng loạt triển khai việc biên soạn bách khoa thư địa phương của mình là Cộng hòa tự trị Karel', Cộng hòa tự trị Crimea, tỉnh tự trị Komi (Zyrjan), Dal'nevostochnyj, Sibir, Severo-Kavkaz, Ural, Sentral'no-Chernozemnaja,… Động lực chính dẫn tới việc này là do cuộc cải cách cơ cấu hành chính - lãnh thổ của Cộng hòa Liên bang xã hội chủ nghĩa Xô Viết Nga dẫn tới việc các tỉnh trước đây đã bị xóa bỏ, sáp nhập thành các tỉnh rộng lớn hơn. Vào những năm 1929 - 1934 đã xuất bản các bộ bách khoa thư địa phương như: Bách khoa thư Xô Viết Sibiri, Bách khoa thư Xô Viết Ural, Từ điển Bách khoa Sentral'no-Chernozemnaja. Người ta cũng đã biên soạn và công bố bảng mục từ hàng loạt bách khoa thư địa phương chuẩn bị xuất bản. Đáng tiếc là vào nửa cuối những năm 1930 việc nghiên cứu địa phương học, biên soạn bách khoa thư địa phương ở Liên Xô đã chịu sự kiểm tra, thanh tra mạnh từ phía chính quyền. Do vậy, không có cuốn bách khoa thư địa phương nào được xuất bản và những bộ bách khoa thư địa phương đang xuất bản cũng không được xuất bản trọn bộ theo dự kiến ban đầu. Nhiều cuốn bách khoa thư địa phương chỉ dừng lại ở việc lập được bảng mục từ và chuẩn bị tư liệu. Nước Cộng hòa Liên bang xã hội chủ nghĩa Xô Viết Nga trải qua “thời kỳ không có bách khoa thư địa phương” kéo dài tới nửa thế kỷ, từ cuối những năm 1930 đến cuối những năm 1980. Trong thời kỳ này chỉ xuất bản được hai cuốn bách khoa thư địa phương về các thành phố lớn của Liên Xô: Năm 1957 xuất bản Bách khoa thư Leningrad nhân dịp kỷ niệm 250 năm thành lập thành phố (4 năm sau lễ kỷ niệm). Năm 1980, nhân dịp tổ chức Thế vận hội đã xuất bản cuốn Bách khoa thư Moskva.

Vào những năm 1960 - 1980 các cuốn địa chí các tỉnh đã thực hiện chức năng của bách khoa thư địa phương. Trong các năm từ 1967 đến 1991 ở Liên bang Nga chỉ xuất bản 8 cuốn địa chí như vậy về các tỉnh Amur, Vladimir, Kemerov, Moskva, Smolen và các tỉnh tự trị Jakuti (trong số đó các cuốn địa chí Amur và Vladimir được tái bản một lần). Tất cả các cuốn từ điển này có thể được coi như bách khoa thư địa phương (chứa đưng thông tin về địa phương học - tóm tắt về lịch sử, đơn vị hành chính - lãnh thổ, dân số,...).

Vào giai đoạn 1959 - 1989 đã có 14 nước cộng hòa thuộc Liên Xô xuất bản bách khoa thư tổng hợp nhiều tập bằng tiếng dân tộc của mình (Українська радянська енциклопедія - Bách khoa toàn thư Ucraina, Беларуская савецкая энцыклапедыя - Bách khoa toàn thư Belorusia, Eesti nõukogude entsüklopeedia - Bách khoa toàn thư Estonia,…). Các công trình bách khoa thư này chứa đựng thông tin về tất cả các lĩnh vực tri thức, được sắp xếp theo mô hình của Đại Bách khoa toàn thư Xô Viết. Vào thập niên 1980 đã xuất bản hàng loạt bách khoa thư một tập của các nước cộng hòa liên bang có tính chất giới thiệu những thông tin về nước cộng hòa bằng tiếng Nga. Các bách khoa thư này, đương nhiên, không thể coi là bách khoa thư địa phương nhưng chúng lại thúc đẩy việc biên soạn và xuất bản các công trình tra cứu về địa phương có tính chất của bách khoa thư địa phương. Từ đầu những năm 1980 đã xuất hiện các bách khoa thư về thủ đô các nước cộng hòa liên bang (hai cuốn đầu tiên là về Minsk và Tallin). Còn vào nửa cuối những năm 1980 đã xuất hiện các bách khoa thư đầu tiên về các tỉnh và thủ phủ các tỉnh thuộc Liên Xô. Có điều lạ là cuốn được biên soạn và xuất bản tiên phong không thuộc các tỉnh của Liên bang Nga. Vào năm 1986 đã xuất bản Bách khoa thư về tỉnh Karagandin thuộc Cộng hòa Xô Viết Kazastan, còn năm 1987 là Bách khoa thư về tỉnh Oshk của nước Cộng hòa Xô Viết Kirgistan. Cách tiếp cận có hệ thống đối với việc biên soạn và xuất bản các bách khoa thư địa phương lần đầu tiên ở Liên Xô do các nhà bách khoa thư học của Belorussia đề xuất. Từ năm 1987 đến năm 1991 ở Cộng hòa Xô Viết Belorussia đã biên soạn và xuất bản 5 bộ bách khoa thư địa phương của thủ phủ các tỉnh của nước cộng hòa như: Brest, Vitebsk, Grodno, Mogilev và Gomel. Ở Ucraina bách khoa thư địa phương đầu tiên (về tỉnh Cherningov) được xuất bản năm 1990. Hai năm sau xuất bản bách khoa thư địa phương về tỉnh Poltav.

Ở Liên bang Nga, giai đoạn mới trong quá trình phát triển của bách khoa thư địa phương học đánh dấu bằng việc xuất bản cuốn Amurskaja Oblast' - Kinh nghiệm biên soạn bách khoa toàn thư (Амурская область - Опыт энциклопедического словаря) được xuất bản tại Blagoveshensk vào năm 1989. Trong Lời nói đầu của cuốn sách đã nói rõ, cuốn sách này có liên quan trực tiếp tới các cuốn địa chí của Priamur'e được xuất bản vào những năm 1960-1970: “Cuốn sách được giới thiệu cùng bạn đọc ở đây là sự tiếp tục và phát triển của cuốn Priamur'e - Địa chí tỉnh Amursk đã được xuất bản trước đây... Bạn đọc đang cầm trên tay cuốn sách nói về kinh nghiệm bước đầu của việc biên soạn bách khoa thư tỉnh Amursk nhằm mục đích giới thiệu một cách ngắn gọn và đầy đủ về thiên nhiên, kinh tế, lịch sử và văn hóa của tỉnh. Cuốn sách tương tự như thế này đã được xuất bản trước đây - Địa chí tỉnh Amursk được xuất bản năm 1968 và tái bản năm 1978”.

3. Biên soạn và xuất bản bách khoa thư địa phương ở Liên bang Nga từ đầu những năm 1990 đến nay

Từ đầu những năm 1990, ở Liên bang Nga việc biên soạn và xuất bản bách khoa thư địa phương đã được đẩy mạnh. Tuy nhiên, đến cuối những năm 1990 việc xuất bản bách khoa thư địa phương có phần ít hơn do nền kinh tế ở Liên bang Nga gặp khó khăn, nhưng sau đó lại phát triển vào đầu những năm 2000. Vào nửa sau thập niên 2000 số lượng lớn bách khoa thư địa phương đã được xuất bản hàng năm. Năm 1990 tại thành phố Belgorod và Tver' đã xuất bản cuốn sách nhỏ ABC về BelgorodTừ điển giản yếu về huyện Bezhesk thuộc tỉnh Tversk. Năm 1992 đã xuất bản Từ điển bách khoa Sankt-Peterburg, Petrograd, Leningrad. Cũng trong năm 1992 đã xuất bản cuốn Từ điển bách khoa về lịch sử thành phố Voronezh. Năm 1994 đã xuất bản cuốn Từ điển bách khoa về tỉnh Tversk,…

Việc xuất bản bách khoa thư địa phương, có thể nói là “bội thu” vào năm 2007 và 2010 với 44 bộ bách khoa thư địa phương được xuất bản. Từ những năm đầu của thế kỷ 21, số bách khoa thư địa phương được xuất bản đã giảm đáng kể vì đa số các địa phương ở Liên bang Nga đã xuất bản bách khoa thư, một số đã được tái bản. Tính đến đầu tháng 11 năm 2014 số bách khoa thư địa phương về hầu hết các vùng của Liên bang Nga đã được xuất bản (kể cả được tái bản) với 520 cuốn.

Bên cạnh các cuốn bách khoa thư địa phương được xuất bản bằng giấy, đã có 40 bộ bách khoa thư địa phương (về 28 chủ thể của Liên bang Nga và 2 khu tự trị) được xuất bản dưới dạng điện tử (chiếm 7,1% tổng số bách khoa thư địa phương), có 22 bộ điện tử được xuất bản trên mạng internet, 15 bộ xuất bản trên đĩa CD-ROM hay DVD, 3 bộ xuất bản cả trên internet và trên CD-ROM hay DVD. Bách hoa thư địa phương lần đầu tiên xuất bản trên CD-ROM vào năm 1997 là Bách khoa thư điện tử Moskva qua các thế kỷ (Москва сквозь века). Tuy nhiên, đây mới chỉ công bố được một phần nói về “Kitaj-gorod” (một khu phố cổ ở trung tâm Moskva). Các bộ bách khoa thư địa phương xuất bản trên CD-ROM hay DVD chủ yếu được thực hiện vào những năm sau năm 2000. Trong thời kỳ này, trên mạng internet đã xuất bản rất nhiều bộ bách khoa thư địa phương mà hiện nay chúng ta vẫn truy cập được. Các bộ bách khoa thư địa phương về Leningrad và Sakhalin chỉ được xuất bản trên internet. Phiên bản điện tử của bách khoa thư địa phương về nội dung giống như phiên bản in giấy. Một số bách khoa thư địa phương xuất bản điện tử có sự khác biệt với bản in giấy, chủ yếu là do được cập nhật, sửa đổi, bổ sung. Nhiều bách khoa thư địa phương xuất bản dưới dạng file hình ảnh (file PDF) nên thực chất có nội dung như bản in giấy.

Tính đến tháng 11 năm 2014, có 560 bách khoa thư địa phương in giấy và điện tử các loại. Các bộ sách này viết về 79/85 chủ thể của Liên bang Nga. Chỉ có 6 địa phương là chưa có bách khoa thư, gồm: Cộng hòa Kabardino-Balkar, Cộng hòa Ingushetija, Cộng hòa Malmykia, Cộng hòa Chechen, tỉnh Magadan và khu tự trị Chukot. Trong tổng số 560 bộ có 55 cuốn đã tái bản lần thứ hai, 12 cuốn tái bản lần thứ ba. Bách khoa thư Trận đánh Stalingrad đạt kỷ lục tái bản lần thứ năm (riêng năm 2010 tái bản 3 lần không có sửa đổi, bổ sung). Có những bộ bách khoa thư địa phương tái bản vẫn giữ nguyên nội dung, có những cuốn tái bản có sửa đổi, bổ sung nhiều. Tuy nhiên, cũng có nhiều trường hợp nói là tái bản có sửa đổi, bổ sung nhưng thực chất không có gì khác như: Bách khoa thư Địa lý Kubani, Tất cả về Mordovii, Sankt-Peterburg, tập một Bách khoa thư Ba thế kỷ Sankt-Peterburg. Đa số các bản in chính thức của bách khoa thư địa phương CheljabinskTỉnh Cheljabinsk không khác gì mấy so với bản in thử.

Về tổng thể, số lượng bách khoa thư địa phương, dẫn đầu vẫn là Sankt- Peterburg và Moskva với 40 bộ. Các tỉnh Cheljabinsk, tỉnh Novgorod, Cộng hòa Bashkortostan, tỉnh Perm có hơn 20 bộ, 10 địa phương có từ 10 đến 20 bộ, 38 địa phương có từ 3 đến 9 bộ và 26 địa phương có từ 1 đến 2 bộ,… Các bách khoa thư địa phương phân bổ đều theo các vùng lãnh thổ. Phần lớn bách khoa thư địa phương được xuất bản về các chủ thể Liên bang Nga nói chung (233 cuốn, chiếm 41,6%). Tiếp theo là các bách khoa thư địa phương về các quận, huyện (118 cuốn, hay 21,1%). Số này nhiều hơn cả được biên soạn và xuất bản hiện nay ở Bashkortostan và Chuvashii. Tuy nhiên, các bách khoa thư địa phương cũng chưa phủ hết các khu vực ở các nước cộng hòa này. Tại Bashkortostan mới chỉ có 11/54 huyện có bách khoa thư địa phương, còn ở Chuvashii mới chỉ có 10/21 huyện có bách khoa thư địa phương. Vào năm 1995-1996 đã xuất bản 20 cuốn sách nhỏ (chỉ khoảng 12 đến 18 trang), được coi là Bách khoa toàn thư mini về tất cả các huyện tỉnh Novgorod (trừ huyện Novgorodsk); có 140 bách khoa thư mini về từng thành phố (25%), trong đó có 59 cuốn liên quan đến 3 thành phố trực thuộc Liên bang (Moskva, Sankt-Peterburrg và Sevastopol).

Trong tổng số 82 thành phố là thành phố trung tâm của các nước cộng hòa, các tỉnh và các khu tự trị mới có 25 bộ được xuất bản. Cũng đã có bách khoa thư địa phương về 40 thành phố không phải là “thủ phủ địa phương” (con số các thành phố loại này, theo thống kê năm 2010 của Liên bang Nga, đã lên đến 1.100). Bách khoa thư địa phương về các thị trấn và điểm cư dân nông thôn, được xuất bản rất ít, chỉ có khoảng 7 cuốn (1,25%); có 10 bộ (1,8%), về các trung tâm hành chính của các thành phố như: quận Jakimank của Moskva, quận Vasileostrovskij của Sankt-Peterburg, quận Xô Viết của thành phố Ufa, các di tích lịch sử không phải là đơn vị hành chính - lãnh thổ của các thành phố (Okhta lớn, Okhta nhỏ của Sankt-Peterburrg), và cả về các đường phố (Phố Dvorjansk ở Samara). Có bách khoa thư về các chủ thể của Liên bang Nga đã bị xóa bỏ - các khu tự trị Aginsk, Burjatsk và Komi-Permjask (Hiện nay là các tỉnh Zabaikal'sk và Permsk), hai vùng lãnh thổ không phải là đơn vị hành chính.

Trong số các bách khoa thư của các nước cộng hòa liên bang có những bách khoa thư địa phương - dân tộc, trong đó không chỉ có thông tin về nước cộng hòa mà còn cả về các truyền thống dân tộc. Thí dụ, Bách khoa thư Bashkir, Bách khoa thư Tatar,...

Bên cạnh các bách khoa thư về các chủ thể của Liên bang Nga, các địa phương, các điểm dân cư, còn có 34 bộ (61%) về các vùng lãnh thổ lớn bao gồm một số nước cộng hòa và các tỉnh (Povolzh'e, Kavkaz, Ural, Sibir, Viễn Đông). Các công trình này, một cách quy ước liên quan đến 8 khu vực trong liên bang, nhưng không có cuốn bách khoa thư nào nói riêng về một khu vực thuộc liên bang. Một số bách khoa thư có thông tin liên quan trực tiếp đến một số khu vực thuộc liên bang. Thí dụ, Bách khoa thư miền Bắc có nội dung liên quan đến tất cả các khu vực thuộc Bắc Nga. Trong 9 bách khoa thư có thông tin về 8 biển bao quanh nước Nga: Barensevo, Beringovo, Karskoe, Kaspiiskoe (có hai cuốn), Okhoskoe, Chernoe, Chukotskoe, Japonskoe và các vùng lãnh thổ ven biển. Còn 5 biển: Azov, Baltic, Beloe, Đông Sibir, Laptev chưa có bách khoa thư.

Hiện nay, nhiều nước cộng hòa chưa có bách khoa thư địa phương: Alygei, Dagestan, Karachaevo-Cherkesija, Krima, Bắc Osetija, Alanija, Tyva, Kamchak và các tỉnh Krasnodar, Astrakhan, Brjan, Vladimir, Ivanov,... Các tỉnh Irkut và Novosimbir đã có bách khoa thư địa phương về tỉnh lỵ nhưng lại chưa có bách khoa thư địa phương của tỉnh. Tỉnh Vladimir mới chỉ có cuốn địa chí. Trong số các bách khoa thư địa phương chuyên ngành thì phần lớn là về lịch sử (21,2% trên tổng số), kế đến là về địa lý (16,7%) và dân tộc học (13,2%),…

Có nhiều bách khoa thư địa phương được in với số lượng bản rất lớn: Bách khoa thư Moskva năm 1980 in 200.000 bản, năm 1997 in 100.000 bản; Bách khoa thư Peterburg (Leningrad: năm 1992 in 80.000 bản, năm 1957 in 75.000 bản); Địa chí Đất Vladimir năm 1991 in 100.000 bản; Bách khoa thư tỉnh Amur năm 1989 in 50.000 bản; Bách khoa thư Bashkortostan năm 1996 in 50.000 bản. Các cuốn Từ điển bách khoa Podmoskov'e (1967) và Tỉnh Cmolensk (1978) đều in 40.000 bản. Các bách khoa thư địa phương có số lượng bản in hàng nghìn cuốn chủ yếu là bách khoa thư địa phương thời Xô Viết hoặc nửa đầu những năm 1990. Sau năm 2000 hầu như không có cuốn bách khoa thư địa phương nào in quá 10.000 bản. Thậm chí có cuốn in quá ít bản: Từ điển tra cứu địa lý - môi trường Azov (1999) và Từ điển bách khoa Orlovshina ot A do Ja, năm 1999, Từ điển Bách khoa về Orlovshina từ A đến Z chỉ in 50 bản; Bách khoa thư Shadrin, năm 2010, chỉ in 70 bản và tập 2 của Từ điển Bách khoa Chiến tranh vệ quốc 1812 và tỉnh Orlov, năm 2012, chỉ in 80 bản.

Một số bách khoa thư địa phương được xuất bản ngoài phạm vi địa phương đó. Thí dụ, Bách khoa thư Zabajkal'ja được xuất bản ở Novosibirsk; Từ điển bách khoa Islam ở Ural, Islam ở Moskva, Islam ở Sankt-Peterburg được Nhà xuất bản Medina của Nizhegorod in và phát hành; Từ điển Bách khoa Velikij Novgorod: Lịch sử và Văn hóa thế kỷ 9 - 17 xuất bản ở Sankt-Peterburg; Bách khoa thư Tarkhansk được xuất bản ở Moskva; Từ điển tra cứu về làng Mukhtolovo của tỉnh Nizhegorod được xuất bản ở Kursk.

Khi nghiên cứu về các bách khoa thư địa phương ở Nga chúng ta có thể chỉ ra các địa phương dẫn đầu trong việc biên soạn và xuất bản bách khoa thư địa phương. Đó là, nếu theo số lượng các bách khoa thư địa phương cũng như tính đến trình độ biên soạn, trước hết phải kể đến tỉnh Zabaikal, Mordovija, Tatarstan, Chuvashija, Tverskaja, Tjumenskaja (kể cả các khu tự trị Khanta-Mansij và Jamalo-Neneckij), tỉnh Cheljabin, Sankt-Peterburg. Cũng cần đặc biệt chú ý, các bách khoa thư địa phương được biên soạn cẩn thận, có chất lượng đều do chính quyền địa phương đứng ra tổ chức biên soạn. Ở các địa phương có các bách khoa thư địa phương bài bản có thể chia thành hai hướng phát triển của bách khoa thư địa phương học: 1- Việc biên soạn bách khoa thư địa phương được kế tục các bách khoa thư tổng hợp về địa phương - bách khoa thư quận, huyện, thành phố (cơ bản là về các tỉnh lỵ, huyện lỵ); 2- Xây dựng hệ thống bách khoa thư chuyên ngành. Chính theo hướng này người ta đã biên soạn thành công bách khoa thư về tỉnh Zabajkal và Mordovii. Nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay là xây dựng bản điện tử của các công trình bách khoa thư địa phương đã được xuất bản trên giấy. Cách làm này rất thuận lợi cho việc cập nhật, bổ sung.

Cuối năm 2017 đã xuất hiện thêm 17 công trình bách khoa thư địa phương được xuất bản trên giấy như: Vùng Orenburg, Từ điển về Crimea, Bách khoa thư quận Verkhnetoyemskij, tỉnh Arkhangelskaja, Bách khoa thư Văn học Ekaterinburg, Bách khoa thư quận Osinskaja, Bách khoa thư tỉnh Antai, Bách khoa toàn thư quận Shemurshinskij,... và bách khoa thư online: Bách khoa toàn thư thành phố Vladimir, Bách khoa thư lịch sử Đền Vyatka xuất bản năm 2017-2018. Cũng trong thời gian này, nhiều bách khoa thư địa phương đã được xuất bản trên giấy vào những năm trước đã có phiên bản điện tử (trên mạng internet và CD-ROM).

4. Kết luận

Có thể thấy việc biên soạn và xuất bản bách khoa thư địa phương ở Liên Xô và Liên bang Nga hiện nay rất được chú trọng. Cho đến nay, nếu tổng hợp lại, chúng ta sẽ có cả một thư viện bách khoa thư địa phương. Mỗi nước cộng hòa tự trị, cộng hòa liên bang có bách khoa thư địa phương của mình gồm nhiều tập. Mỗi tỉnh, mỗi thành phố cho đến mỗi huyện quận cũng đều có bách khoa thư địa phương. Đây cũng là kinh nghiệm để chúng ta học tập, triển khai biên soạn bách khoa thư địa phương. Đó có thể là bách khoa thư về một tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, cũng có thể là bách khoa thư về các thành phố thuộc tỉnh, về các huyện, quận,… Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam đã chuẩn bị cơ sở lý luận và thực tiễn để tổ chức biên soạn các bách khoa thư địa phương của các tỉnh, thành trong cả nước.

 

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Вопросы энциклопедистики [сб. ст.] / под общ. ред. В74 У. Г. Саитона. Уфа : Башк. энцикл., 2010. 72 с.

[2] К а у ф м а н И.М. Русские энциклопедии. Вып.1. Я к у ш е в а Г.В. Отто Юльевич Шмидт – энциклопедист: крат. иллюстр. энцикл. /под ред. А.М.Прохорова, Б.С. Соколова. – М., 1991.

[3] Региональные энциклопедии проблемы общего и особенного и метрик и культуре народов Среднего Поволжья и Приуралья: материалы науч.-практ. конф. (Казань, 20 21 сент. 2006 г.).– Казань, 2007.

[4] Проблемы создания региональных энциклопедий: сб. материалов междунар. науч.-практ. семинара (Санкт-Петербург, 14–16 ОКТ. 2003 г.). – СПб.: Изд-во С.-Петерб. ун-та, 2004.

[5] Академия наук республики башкортостан научное издательство “башкирская энциклопедия” Вопросы энциклопедистики выпуск 1, 2, 3, 4, 5.

 

Tạp chí Từ điển học và Bách khoa thư, số 4, 2018